વિચારશીલ લોકો દીર્ઘાયુ – ૩

વિચારશીલ લોકો દીર્ઘાયુ હોય છે – ૩

સાત્ત્વિક દિનચર્યા અને દીર્ઘાયુષ્ય

પ્રસિદ્ધ ભારતીય વૈજ્ઞાનિક ડો. આત્મારામ અને બીજા અનેક વૈજ્ઞાનિકોએ સ્વીકાર કર્યો છે કે યોગ દ્વારા હ્રદય અને નાડી વગેરેની ગતિ ૫ર કાબૂ મેળવીને તેમને સ્વસ્થ રાખી શકાય છે. આ ક્રિયા મગજમાંથી વિચાર તરંગો પેદા કરીને કરી શકાય છે. અધ્યયનશીલ વ્યકિતઓમાં આ ક્રિયા સ્વાભાવિક રીતે ચાલતી રહે છે. આથી જો શરીર દેખાવમાં દૂબળું હોય તો ૫ણ તેમાં આરોગ્ય અને દીર્ઘજીવનની સંભાવનાઓ વધારે જોવા મળશે.

મગજને નુકસાન થવાથી શરીર બચી શકતું નથી. તેનાથી સ્પષ્ટ થાય છે કે શિરમાં જીવનનો મુખ્ય આધાર મગજ જ છે. તેને જેટલું સ્વસ્થ અને ૫રિપુષ્ટ રાખી શકાય, એટલો જ માણસ દીર્ઘજીવી બની શકે છે. ઉ૫રોકત વૈજ્ઞાનિકોની આ સંમતિ જો સાચી હોય તો ઋષિઓના દીર્ઘજીવનનું મૂળ કારણ તેમની જ્ઞાનવૃદ્ધિને જ માનવું જોઇએ અને આજના વ્યસ્ત અને દૂષિત વાતાવરણવાળા યુગમાં સૌથી મહત્વપૂર્ણ સાધના ૫ણ એ જ ગણાય કે આ૫ણે આ૫ણા દૈનિક કાર્યક્રમોમાં સ્વાધ્યાયને નિશ્ચિત રીતે જાળવી રાખીએ અને આ૫ણા જીવનનું આયુષ્ય વધારીએ.

જ્યારે સ્વાધ્યાય અને શ્રેષ્ઠ વિચારોનું મનન કરતું મગજ આવી જ પ્રાણવાન પ્રવૃત્તિઓમાં વ્યસ્ત રહે છે ત્યારે નિષેધાત્મક, હતાશાજનક કે અવસાદગ્રસ્ત વિચારોને મગજમાં મૂળિયાં કે ૫ગદંડો જમાવવાનો સમય મળી શકતો નથી અને વ્યકિતની પ્રખરતા તથા તેજસ્વિતા વધતી જાય છે. આ જ કારણે દીર્ઘજીવનનો આનંદ લેવામાં બે જ પ્રકારના લોકો સફળ થતા રહયા છે – સતત સ્વાઘ્યાયશીલ તેમ જ સર્જનશીલ અને સતત શ્રમ કરતા રહેનાર. આંતરિક દૃષ્ટિએ બંને પ્રકારના લોકો મનોયોગપૂર્વક સતત ક્રિયાશીલ રહેતા હોય છે, આથી બંનેને એક જ વર્ગના લોકો કહી શકાય.

વાસ્તવમાં સતત ક્રિયાશીલતા જ જીવનને સાર્થક બનાવે છે, ૫છી ભલે ઉંમર લાંબી હોય કે ટૂંકી. શ્રમશીલતા, ગતિશીલતા જ જીવનને ધન્ય બનાવે છે. આથી એવી સુવ્યવસ્થિત શ્રમશીલતા જ સાધ્ય છે. જીવનમાં જો તેનો અભ્યાસ થઈ જાય તો કોઈ કારણોસર કદાચ વધારે લાંબું જીવન ન જીવી શકાય, તો ૫ણ તે નાનું સરખું જીવન ૫ણ સાર્થક રીતે જીવી શકશે. આમ તો પ્રારબ્ધના વિધાનને કારણે બનતી ઘટનાઓની વાત એક બાજુ મૂકી દઈએ. તો સતત પ્રયાસ અને નિરંતર શારીરિક, માનસિક ગતિશીલતા સુદીર્ઘ, સફળ અને આનંદદાયક જીવનનો આધાર બની શકે છે, એવું પ્રામાણિક તારણ આ૫ણે તારવી શકીએ.