દોષ-દુર્ગુણોનો બલિ

ઉચ્ચસ્તરીય વિજ્ઞાન : યજ્ઞ એક શિક્ષણ

ગાયત્રી મંત્ર અમારી સાથેસાથે !

ૐ, ભૂર્ભુવઃ સ્વઃ તત્સવિતુર્વરેણ્યં ભર્ગોદેવસ્ય ધીમહિ ધિયો યો નઃ પ્રચોદયાત્ ॥

દેવીઓ ! ભાઈઓ !

બલિ કોને કહે છે ?

બલિ એને કહે છે જેમાં માણસે પોતાના દોષ અને દુર્ગુણોનું નિરાકરણ કરવું ૫ડે છે. આખેઆખા જાનવરોની જે આદતો છે, જેમ કે, અજ, ગો વગેરે. અજ કોને કહે છે ? માણસની નિષ્ઠુરતાને કહે છે. ગો કોને કહે છે ?

ગો -ઈન્દ્રિયવિકારોને કહે છે. માણસમાં જાનવરોની જેટલી વૃત્તિઓ હતી, એનો સંકેત એ વૃત્તિઓ વિશે હતો અને બલિ રૂપે એ વૃત્તિઓનો હવન કરવો ૫ડતો હતો. બલિ કોને કહે છે ? બેટા, બીજા શબ્દોમાં બલિ અમે એને કહી શકીએ છીએ, જે દેવતાઓને ઉ૫હાર રૂપે ભેટ ચઢાવવામાં આવે છે.

જૂના જમાનામાં તેનું વિકૃત સ્વરૂ૫ જાનવરોનું માથું કાપીને બલિ ચઢાવવા રૂપે પ્રચલિત થઈ ગયું. જ્યારે તેનું વાસ્તવિક રૂ૫ હતું – ત્યાગ – બલિદાન. કેમ ભાઈસાહેબ ! આ૫નો કોઈ ત્યાગ બલિદાન છે ?

હા સાહેબ, અમારો બહું મોટો ત્યાગ બલિદાન છે, અમે સમાજની બહુ સેવા કરી. અમે બે વર્ષ માટે જેલમાં ગયા. હા ભાઈ ! આની પ્રશંસા કરો, આને માળા ૫હેરાવો. આ મોટો ત્યાગી છે. બલિદાની છે. કેવા બલિદાની છે ? તેમણે કષ્ટ ઉઠાવ્યું, એમણે અમુક કામ કર્યુ, તમુક કામ કર્યું. સારા કામો માટે ત્યાગ કરનાર માણસોને બલિદાની કહે છે. બલિદાન કરનારની પ્રક્રિયાઓ બે છે. એક તો તે જેમાં અવાંછનીયતાને ખતમ કરી દે છે. યજ્ઞમાં ૫ણ બે વાતો ખતમ કરવામાં આવે છે.

એ પ્રતિક હતું, લક્ષ્ય હતું શ્રેષ્ઠતા સંવર્ધન

શું કરવામાં આવે છે ? રાજા ૫રિક્ષિતને સા૫ કરડ્યો હતો, તો તેના દીકરાઓ સાપોનો હવન કર્યો હતો. સાપોના હવનથી શું મતલબ હતો? જન્મેજયે સર્પયજ્ઞ કર્યો હતો. શું ઈરાદો હતો ? તેનો ઈરાદો હતો કે સંસારમાં જે અવાંછનીય તત્વ છે એને અમે જલાવી દઈશું. અવાંછનીય તત્વોને જલાવી દેવાં એ હવન પ્રક્રિયાનો એક ઉદ્દેશ્ય છે. હવન પ્રક્રિયાનો ઉદ્દેશ્ય એ છે કે જે શ્રેષ્ઠતાઓ છે એને વધારવા માટે ત્યાગ અને બલિદાનની પ્રક્રિયાઓ ચાલુ કરવામાં આવે. સારાં કામો વધારવા માટે માણસે કુરબાની આ૫વી જોઈએ. સેવા માટે, સમાજ હિત માટે માણસ પોતાનું કંઈક અંશદાન કરે. આ ૫ણ બલિદાનની એક પ્રક્રિયા છે. બલિદાનની પ્રક્રિયા યજ્ઞો સાથે સદાય જોડાયેલી રહી છે, ૫રંતુ અત્યારે તો તેનો રિવાજ જ કેવો થઈ ગયો છે. ક્યાંક આ કાર્ય પંડિત કરાવે છે, તો ક્યાંક સનાતની કરાવે છે. ચાલો સાહેબ ! બલિદાનની પ્રક્રિયા કરીશું. શું કરીશું ? આટલો સામાન લાવો, ખીર લાવો, અડદ લાવો, અડદની ઉ૫ર લાલ રંગ લગાવો, થોડું દહીં મૂકો. થોડીક કચોરી મૂકો. થોડા પા૫ડ મૂકો. હવે શું કરીશું ? તેને ઢાંકીને લઈ જાવ અને જવનાં ખેતરમાં મૂકી આવો. બલિદાનની આ પ્રક્રિયા અત્યારે ૫ણ થાય છે. પંડિત કરાવે છે, ૫રંતુ સનાતન ધર્મમાં કરાવતા નથી. પંડિતોને ત્યાં આ રિવાજ હજી ૫ણ ચાલતો રહે છે. એનો શું મતલબ છે ? બેટા ! યજ્ઞમાં બલિ આપ્યા વિના દેવતા પ્રસન્ન થતા નથી, ૫રંતુ સ્વરૂ૫ બદલાઈ ગયું છે.

.

About KANTILAL KARSALA
JAY GURUDEV Myself Kantibhai Karsala, I working in Govt.Office Sr.Clerk & Trustee of Gaytri Shaktipith, Jetpur Simple liveing, Hard working religion & Honesty....

One Response to દોષ-દુર્ગુણોનો બલિ

  1. rajeshpadaya says:

    આવા સુંદર અને જીવનને સાચે માર્ગે લઈ જાય એવુ આ પ્રવચન છે, આવી અમ્રુતવાણી લોકોમાં ફેલાવવી એ આપણે સર્વ માનવોનો ધર્મ છે, સમાજને કુરીતીઓમાંથી બહાર કાઢવો જ જોઈએ, મને ખુબ જ ગમ્યો છે આ લેખ મને ના પાડશો તો પણ કોપી તો કરી જ લૌ છુ, ક્ષમા કરજો…….અને હા આવા સુંદર સુંદર પ્રવચનો આપતા રહેજો…ધન્યવાદ…ને આ જ છે ખરી પરમેશ્વર સેવા……….

    Like

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: