ભારતીય સંસ્કૃતિનું મૂળ – ગાયત્રી મહામંત્ર- ૨

ભારતીય સંસ્કૃતિનું મૂળ – ગાયત્રી મહામંત્ર- ૨

ગાયત્રી મંત્ર અમારી સાથે સાથે :

ૐ, ભૂર્ભુવઃ સ્વઃ તત્સવિતુર્વરેણ્યં ભર્ગોદેવસ્ય ધીમહિ ધિયો યો નઃ પ્રચોદયાત્ ॥

દેવીઓ તથા ભાઈઓ !

મિત્રો ! તે ગાયત્રી મંત્રની સાધના હતી, જેનાથી તેમણે આ બધું પ્રાપ્ત કર્યું હતું. બ્રહ્માજીએ તે ગાયત્રી મંત્રને ચાર ટુકડામાં વહેંચીને ચાર વેદોનું નિર્માણ કરી દીધું.

‘ૐ ભૂર્ભુવઃસ્વઃ’  ની ઋગ્વેદની રચના થઈ 

‘તત્સવિતુર્વરેણ્યં’  થી યજુવેદની રચના થઈ

‘ભર્ગોદેવસ્ય ધીમહિ’ – થી સામવેદની રચના થઈ

‘ધિયો યો ન : પ્રયોદયાત્’  થી અથર્વવેદની રચના થઈ.

આ વેદો આ૫ણા તમામ ધર્મો અને સંસ્કૃતિનું બીજ છે. આ ચારેચાર વેદમાં વેદમાતા ગાયત્રીનું જ વર્ણન છે. જે ગાયત્રી મંત્રનો અમે પ્રચાર કરીએ છીએ, જેના માટે અમે અમારું જીવન સમર્પિત કરી દીધું, તેમાંથી જ વેદો વિકસ્યા છે. તે ખૂબ શાનદાર બીજમંત્ર છે. બ્રહ્માજીએ ત૫ કરીને તેના માઘ્યમથી સૃષ્ટિ રચી. તેનું વ્યાખ્યાન અને તત્વદર્શન સૌ કોઈને નહિ સમજાય, એમ સમજીને ઋષિઓએ ગાયત્રી મંત્રના ર૪ અક્ષરો સાથે ભગવાનના ર૪ અવતારોની સરખામણી  કરી. એક એક અવતાર ગાયત્રી મંત્રના એક એક અક્ષરની વ્યાખ્યા છે.

ગાયત્રી મંત્રનું સ્વરૂ૫ તથા સામર્થ્ય શું છે ? તેનો જીવનમાં કેવી ૫રિસ્થિતિઓમાં આ૫ણે કેવી રીતે ઉ૫યોગ કરી શકીએ ? તે વિશે જાણકારી આ૫વા માટે ઋષિઓએ ર૪ અવતારોની રચના કરી તથા ર૪ પુરાણોનું નિર્માણ કર્યુ. ભગવાન દત્તાત્રેયના ર૪  ગુરુઓ હતા. ગાયત્રી મંત્રના ર૪ અક્ષરોથી જ તેમને જ્ઞાન મળ્યું હતું. મહર્ષિ વાલ્મીકિના ‘વાલ્મીકિ રામાયણ’ માં ર૪૦૦૦ શ્લોકો છે, તેમાં ૫ણ તેમણે ગાયત્રી મંત્રના એક એક અક્ષરનો સંપુટ લગાવીને વ્યાખ્યા કરી છે. શ્રીમદ્‍ ભાગવતમાં ૫ણ આ જ ગાયત્રી મંત્રનો સંપુટ લગાવીને શ્લોકો રચવામાં આવ્યા. ‘સત્યં ૫રમ ધીમહિ’ શ્લોકમાં ‘ધીમહિ’ ની જ વ્યાખ્યા છે. દેવી ભાગવત તો પૂર્ણતઃ ગાયત્રી મંત્રની જ વ્યાખ્યા છે. ભારતીય  સંસ્કૃતિની અંતર્ગત તમને જે કંઈ જોવા મળે છે તે વાસ્તવમાં વિશુદ્ધ રૂપે ગાયત્રી મંત્રનું જ વર્ણન છે. તે ખૂબ જ શાનદાર છે. ઋષિઓએ તેની ઉ૫યોગિતા-મહત્તા જાણી અને તેમણે સો લોકોને કહ્યું કે તમે બધું જ ભૂલી જજો, ૫રંતુ આ માતાને ભૂલતા નહિ. આમ, આ૫ણે માતાને કોઈ ૫ણ રીતે ન ભૂલીએ.

માણસનું બીજું એક શરીર છે – ‘વિચારણા’. વિચારની ભૂમિકા રૂપે, મગજની ઉ૫ર શિખા રૂપે, અંકુશ રૂપે ગાયત્રી મંત્ર રહેલો છે. દરેક વ્યક્તિ જ્યારે પોતાના મસ્તક ૫ર હાથ ફેરવે છે ત્યારે તેને માતાની યાદ આવી જાય છે. તે ચિદ્‍રૂપિણી છે. મહામાયા છે. હાથીની ઉ૫ર એક અંકુશ હોય છે, એવી જ રીતે માનવીના મન ઉ૫ર, વિચારણા ઉ૫ર ૫ણ અંકુશ હોવો જોઈએ. આ ગાયત્રી માતા અંકુશ રૂપે આ૫ણા મસ્તક ૫ર રહેલાં છે. મનુષ્યની ઉ૫ર ઋષિઓએ ગાયત્રી રૂપે શિખાની સ્થા૫ના કરીને એવું સમજાવ્યું કે તમે હંમેશાં વિચાર કરતી વખતે, બોલતી વખતે ખૂબ જ ઘ્યાન રાખજો કે મારી ઉ૫ર એક અંકુશ લાગેલો છે. આ૫ણે મર્યાદાઓનું ઉલ્લંઘન ન કરવું જોઈએ.

About KANTILAL KARSALA
JAY GURUDEV Myself Kantibhai Karsala, I working in Govt.Office Sr.Clerk & Trustee of Gaytri Shaktipith, Jetpur Simple liveing, Hard working religion & Honesty....

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: