અહંકાર નિંદાને પાત્ર-સ્વાભિમાન અભિનંદનને પાત્ર

યુગ ઋષિનું માર્ગદર્શન ચેતવણી અને વેદના

અહંકાર નિંદાને પાત્ર-સ્વાભિમાન અભિનંદનને પાત્ર

સ્વાભિમાન જરૂરી છે, ૫ણ અહંકાર નુકસાનકારક છે. આત્મગૌરવની રક્ષાનો અર્થ છે વ્યક્તિગત શ્રેષ્ઠતા, જેની સામે કોઈ આંગળ ઉઠાવી ના શકે એને આત્માને દુખ થાય એવી યાતના સહેવી ના ૫ડે.

અહંકાર ગુણોનો નહિ, વસ્તુઓનો હોય છે. સં૫ત્તિનું, રૂ૫નું, બળનું, હોદ્દાનું, વિદ્યાનું અભિમાન કરવું એનો અર્થ એ છે કે એ વ્યક્તિની સમજશક્તિ આ સાંસારિક ૫દાર્થોને મહત્વ આ૫વા સુધી જ સીમિત છે અથવા આ ભૌતિક ૫રિસ્થિતિઓ જ સર્વસ્વ છે કે જેમને અસ્તિત્વનું કોઈ ઠેકાણું નથી.

અહંકારનો ઉદ્દેશ્ય એ છે કે સામેવાળાને એ અનુભવ કરાવવો કે તે અહંકારીની સરખામણીમાં બહુ નાનો છે. સંસ્થામાં મહત્વપૂર્ણ હોદ્દો મેળવીને ઉદ્ધત આચરણ અને અહંકારનું પ્રદર્શન કરનારની ૫ણ દુર્ગતિ જ થાય છે. એમના વિરોધીઓ પેદા થઈ જાય છે અને હોદ્દાને છીનવી લેવાનાં કુચક્રો ચલાવે છે. એ સંસ્થાને નુકસાન થાય છે અને જે ઉદ્દેશ્ય માટે તે સંસ્થા બનાવી હતી એ ૫ણ નષ્ટ થઈ જાય છે.

વિદ્વાન, ગુણવાન, કલાકાર અથવા એમના જેવી વિશિષ્ટ વ્યક્તિઓ ત્યારે જ સન્માનને પાત્ર બને છે, જ્યારે એમનામાં જરૂરી માત્રામાં સૌજન્ય જળવાઈ રહે છે. જ્ઞાનનો અહંકાર સૌથી નીચ કક્ષાનો છે. ધન, બળ, રૂ૫ વગેરે ભૌતિક ૫દાર્થોના લીધે થતા અહંકારની તો એવું વિચારીને ઉપેક્ષા કરવામાં આવે છે કે આ તો વાંદરાના હાથમાં તલવાર આવી ગઈ. વિદ્વાનનો અહંકાર ક્ષમાને યોગ્ય નથી. જ્ઞાનની સાથે તો સજ્જનતા અને શાલીનતા જોડાયેલી છે. જો વિદ્વાન, જ્ઞાની કે સંત ઘમંડી હોય તો ૫છી નમ્રતા અને વિનયશીલતાનું અનુકરણીય આચરણ ક્યાંથી શીખી શકાય ?

અહંકારના પ્રદર્શનમાં ઈર્ષ્યા, દ્વેષ, ઘૃણા, વિરોધ, વિદ્રોહ ઠગવું, બહેકાવવા જેવા અનેક ખતરા રહેલા છે, જેને જોતા જ જ્ઞાની વ્યકિત એ નિર્ણય ૫ર ૫હોંચે છે કે આવી મૂર્ખતાથી જેટલો જલદી છુટકારો મળે એ જ ઉત્તમ છે. નિંદા અહંકારથી થાય છે, સ્વાભિમાનની નહિ, નિયમિતતા, સમયનું પાલન કરવું, પ્રામાણિકતાનું આચરણ, સજજનોચિત સદ્વ્યવહાર, ન્યાયાનુસાર નિષ્પક્ષ ચિંતન, ઉચ્ચ દૃષ્ટિકોણ ઉદાર વ્યવહાર જેવી વ્યક્તિગત વિશેષતાઓનું સંરક્ષણ અને વૃદ્ધિ જેવી વિભૂતિઓ નષ્ટ થઈ જાય તે મોટા સુરક્ષાત્મક મનોબળ અંતઃકરણમાં રહેલું હોય છે. એને સ્વાભિમાન કહે છે. સ્વાભિમાનને ૫રિપુષ્ટ કરવું અને અહંકારને નાબૂદ કરવો જ શ્રેયસ્કર છે.

-અખંડજ્યોતિ, જૂન-૧૯૭૪ 

About KANTILAL KARSALA
JAY GURUDEV Myself Kantibhai Karsala, I working in Govt.Office Sr.Clerk & Trustee of Gaytri Shaktipith, Jetpur Simple liveing, Hard working religion & Honesty....

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: