JS-06 યુગપરીવર્તનમાં જ્ઞાનયજ્ઞની ભૂમિકા, પ્રવચન – પં. શ્રીરામ શર્મા આચાર્ય

જન્મ શતાબ્દી પુસ્તકમાળા – 0૬. યુગપરીવર્તનમાં જ્ઞાનયજ્ઞની ભૂમિકા, પ્રવચન – પં. શ્રીરામ શર્મા આચાર્ય

જીવનની જટિલમાં છટિલ સમસ્યાઓનું સમાધાન ઘરબેઠે મળી શકે છે. આત્મવિજ્ઞાનથી માંડી વ્યવહારિક અઘ્યાત્મના દરેક ક્ષેત્રને સ્પર્શતા ગાગરમાં સાગર જેવા કિંમતી વિચારોને ક્રમબદ્ધ રીતે આ૫ની સમક્ષ મૂકવામાં આવે. આશા રાખવામાં આવે છે કે વાચકો આ વિચાર અમૃત વડે જાતે લાભ મેળવે અને બીજા અનેકો સુધી આ રોશની પ્રકાશને ફેલાવો.

યુગક્રાંતિના ઘડવૈયા પં. શ્રીરામ શર્મા આચાર્યની કલમે લખાયેલ ક્રાંતિકારી સાહિત્યમાં જીવનના દરેક વિષયને સ્પર્શ કરાયો છે અને ભાવ સંવેદનાને અનુપ્રાણિત કરવાવાળા મહામૂલા સાહિત્યનું સર્જન કરવામાં આવ્યું છે. તેઓ કહેતા “ન અમે અખબારનવીસ છીએ, ન બુક સેલર; ન સિઘ્ધપુરૂષ. અમે તો યુગદ્રષ્ટા છીએ.

અમારાં વિચારક્રાંતિબીજ અમારી અંતરની આગ છે. એને વધુમાં વધુ લોકો સુધી ૫હોંચાડો તો તે પૂરા વિશ્વને હલાવી દેશે.”  જ્ઞાનયજ્ઞમાં તમે પણ આહુતિ આપો  સમસ્ત સંકટોનું એક માત્ર કારણ છે                  

– માનવીય દુર્બુદ્ધિ. જે ઉપાયથી દુર્બુદ્ધિને દૂર કરી સદબુદ્ધિ સ્થપાય. તે જ માનવ કલ્યાણનો તથા વિશ્વ શાંતિનો સમાધાનકારક માર્ગે છે.  યુગઋષિ પરમપૂજય પં. શ્રીરામ શર્મા આચાર્યજીએ વર્તમાન યુગની સમસ્યાઓના સમાધાન માટે હજારો પુસ્તકો લખ્યા છે, આ ક્રાંતિકારી વિચારોને જન જન સુધી પહોચાડવાનો એક પ્રયાસ કરવામાં આવી રહ્યો છે.

યુગઋષિ યુગદ્રષ્ટાના લેખન-પ્રવચનના ક્ષીરસાગરના સતત મંથનના પ્રબળ પુરુષાર્થથી નીકળેલા નવનીતનો ભંડાર છે. દરરોજ વાંચીને તેના ૫ર ચિંતન મનન કરવાનો અભ્યાસ કરી લેવામાં આવે તો વાચકના જીવનની જટિલમાં છટિલ સમસ્યાઓનું સમાધાન ઘરબેઠે મળી શકે છે. અંધકાર અને ગૂંચવણથી ભરેલા પ્રત્યેક માર્ગ ૫ર આ પુસ્તક પ્રેરક માર્ગદર્શન આ૫શે. નિરાશામાં આશાનો સંચાર કરશે. પં. શ્રીરામ શર્મા આચાર્ય

GP-06. યુગપરીવર્તનમાં જ્ઞાનયજ્ઞની ભૂમિકા, પ્રવચન – પં. શ્રીરામ શર્મા આચાર્ય

Free Download Books :

જ્ઞાનયજ્ઞની લાલ મશાલ સદાય જલતી રહે તેવા શુભ આશયથી આપની સમક્ષ “વિચારક્રાંતિ” ના સાહિત્યનો અમૂલ્ય ખજાનો આ “ઋષિ ચિંતન”યુ ટ્યુબ ચેનલમાંથી મળી રહેશે એવી આશા રાખું છુ.

ઋષિ ચિંતન ચેનલ – યુ ટ્યૂબ માં જોડાવવા ક્લિક કરો  

Rushi Chintan Channel :  Clickhere :

Play list : Rushi Chintan Channel : 

JS-05 ગાયત્રી સાધનાની ઉપલબ્ધિઓ, પ્રવચન – પં. શ્રીરામ શર્મા આચાર્ય

જન્મ શતાબ્દી પુસ્તકમાળા – ૦૫ ગાયત્રી સાધનાની ઉપલબ્ધિઓ, પ્રવચન – પં. શ્રીરામ શર્મા આચાર્ય

જીવનની જટિલમાં છટિલ સમસ્યાઓનું સમાધાન ઘરબેઠે મળી શકે છે. આત્મવિજ્ઞાનથી માંડી વ્યવહારિક અઘ્યાત્મના દરેક ક્ષેત્રને સ્પર્શતા ગાગરમાં સાગર જેવા કિંમતી વિચારોને ક્રમબદ્ધ રીતે આ૫ની સમક્ષ મૂકવામાં આવે. આશા રાખવામાં આવે છે કે વાચકો આ વિચાર અમૃત વડે જાતે લાભ મેળવે અને બીજા અનેકો સુધી આ રોશની પ્રકાશને ફેલાવો.

યુગક્રાંતિના ઘડવૈયા પં. શ્રીરામ શર્મા આચાર્યની કલમે લખાયેલ ક્રાંતિકારી સાહિત્યમાં જીવનના દરેક વિષયને સ્પર્શ કરાયો છે અને ભાવ સંવેદનાને અનુપ્રાણિત કરવાવાળા મહામૂલા સાહિત્યનું સર્જન કરવામાં આવ્યું છે. તેઓ કહેતા “ન અમે અખબારનવીસ છીએ, ન બુક સેલર; ન સિઘ્ધપુરૂષ. અમે તો યુગદ્રષ્ટા છીએ.

                   અમારાં વિચારક્રાંતિબીજ અમારી અંતરની આગ છે. એને વધુમાં વધુ લોકો સુધી ૫હોંચાડો તો તે પૂરા વિશ્વને હલાવી દેશે.”  જ્ઞાનયજ્ઞમાં તમે પણ આહુતિ આપો  સમસ્ત સંકટોનું એક માત્ર કારણ છે                  

– માનવીય દુર્બુદ્ધિ. જે ઉપાયથી દુર્બુદ્ધિને દૂર કરી સદબુદ્ધિ સ્થપાય. તે જ માનવ કલ્યાણનો તથા વિશ્વ શાંતિનો સમાધાનકારક માર્ગે છે.  યુગઋષિ પરમપૂજય પં. શ્રીરામ શર્મા આચાર્યજીએ વર્તમાન યુગની સમસ્યાઓના સમાધાન માટે હજારો પુસ્તકો લખ્યા છે, આ ક્રાંતિકારી વિચારોને જન જન સુધી પહોચાડવાનો એક પ્રયાસ કરવામાં આવી રહ્યો છે.

યુગઋષિ યુગદ્રષ્ટાના લેખન-પ્રવચનના ક્ષીરસાગરના સતત મંથનના પ્રબળ પુરુષાર્થથી નીકળેલા નવનીતનો ભંડાર છે. દરરોજ વાંચીને તેના ૫ર ચિંતન મનન કરવાનો અભ્યાસ કરી લેવામાં આવે તો વાચકના જીવનની જટિલમાં છટિલ સમસ્યાઓનું સમાધાન ઘરબેઠે મળી શકે છે. અંધકાર અને ગૂંચવણથી ભરેલા પ્રત્યેક માર્ગ ૫ર આ પુસ્તક પ્રેરક માર્ગદર્શન આ૫શે. નિરાશામાં આશાનો સંચાર કરશે. પં. શ્રીરામ શર્મા આચાર્ય

Free Download Books :

જ્ઞાનયજ્ઞની લાલ મશાલ સદાય જલતી રહે તેવા શુભ આશયથી આપની સમક્ષ “વિચારક્રાંતિ” ના સાહિત્યનો અમૂલ્ય ખજાનો આ “ઋષિ ચિંતન”યુ ટ્યુબ ચેનલમાંથી મળી રહેશે એવી આશા રાખું છુ.

ઋષિ ચિંતન ચેનલ – યુ ટ્યૂબ માં જોડાવવા ક્લિક કરો  

Rushi Chintan Channel :  Clickhere : Play list : Rushi Chintan Channel : 

JS-04 ભારતીય સંસ્કૃતિનું મૂળ ગાયત્રી મહામંત્ર, પ્રવચન – પં. શ્રીરામ શર્મા આચાર્ય

ભારતીય સંસ્કૃતિનું મૂળ ગાયત્રી મહામંત્ર, પ્રવચન – પં. શ્રીરામ શર્મા આચાર્ય

જીવનની જટિલમાં છટિલ સમસ્યાઓનું સમાધાન ઘરબેઠે મળી શકે છે. આત્મવિજ્ઞાનથી માંડી વ્યવહારિક અઘ્યાત્મના દરેક ક્ષેત્રને સ્પર્શતા ગાગરમાં સાગર જેવા કિંમતી વિચારોને ક્રમબદ્ધ રીતે આ૫ની સમક્ષ મૂકવામાં આવે. આશા રાખવામાં આવે છે કે વાચકો આ વિચાર અમૃત વડે જાતે લાભ મેળવે અને બીજા અનેકો સુધી આ રોશની પ્રકાશને ફેલાવો.

યુગક્રાંતિના ઘડવૈયા પં. શ્રીરામ શર્મા આચાર્યની કલમે લખાયેલ ક્રાંતિકારી સાહિત્યમાં જીવનના દરેક વિષયને સ્પર્શ કરાયો છે અને ભાવ સંવેદનાને અનુપ્રાણિત કરવાવાળા મહામૂલા સાહિત્યનું સર્જન કરવામાં આવ્યું છે. તેઓ કહેતા “ન અમે અખબારનવીસ છીએ, ન બુક સેલર; ન સિઘ્ધપુરૂષ. અમે તો યુગદ્રષ્ટા છીએ.

                   અમારાં વિચારક્રાંતિબીજ અમારી અંતરની આગ છે. એને વધુમાં વધુ લોકો સુધી ૫હોંચાડો તો તે પૂરા વિશ્વને હલાવી દેશે.”  જ્ઞાનયજ્ઞમાં તમે પણ આહુતિ આપો  સમસ્ત સંકટોનું એક માત્ર કારણ છે                  

– માનવીય દુર્બુદ્ધિ. જે ઉપાયથી દુર્બુદ્ધિને દૂર કરી સદબુદ્ધિ સ્થપાય. તે જ માનવ કલ્યાણનો તથા વિશ્વ શાંતિનો સમાધાનકારક માર્ગે છે.  યુગઋષિ પરમપૂજય પં. શ્રીરામ શર્મા આચાર્યજીએ વર્તમાન યુગની સમસ્યાઓના સમાધાન માટે હજારો પુસ્તકો લખ્યા છે, આ ક્રાંતિકારી વિચારોને જન જન સુધી પહોચાડવાનો એક પ્રયાસ કરવામાં આવી રહ્યો છે.

યુગઋષિ યુગદ્રષ્ટાના લેખન-પ્રવચનના ક્ષીરસાગરના સતત મંથનના પ્રબળ પુરુષાર્થથી નીકળેલા નવનીતનો ભંડાર છે. દરરોજ વાંચીને તેના ૫ર ચિંતન મનન કરવાનો અભ્યાસ કરી લેવામાં આવે તો વાચકના જીવનની જટિલમાં છટિલ સમસ્યાઓનું સમાધાન ઘરબેઠે મળી શકે છે. અંધકાર અને ગૂંચવણથી ભરેલા પ્રત્યેક માર્ગ ૫ર આ પુસ્તક પ્રેરક માર્ગદર્શન આ૫શે. નિરાશામાં આશાનો સંચાર કરશે. પં. શ્રીરામ શર્મા આચાર્ય

Free Download Books :

જ્ઞાનયજ્ઞની લાલ મશાલ સદાય જલતી રહે તેવા શુભ આશયથી આપની સમક્ષ “વિચારક્રાંતિ” ના સાહિત્યનો અમૂલ્ય ખજાનો આ “ઋષિ ચિંતન”યુ ટ્યુબ ચેનલમાંથી મળી રહેશે એવી આશા રાખું છુ.

ઋષિ ચિંતન ચેનલ – યુ ટ્યૂબ માં જોડાવવા ક્લિક કરો  

Rushi Chintan Channel :  Clickhere : Play list : Rushi Chintan Channel : 

JP-02 આપત્તિકાળનું અધ્યાત્મ, પ્રવચન – પં. શ્રીરામ શર્મા આચાર્ય

જીવનની જટિલમાં છટિલ સમસ્યાઓનું સમાધાન ઘરબેઠે મળી શકે છે. આત્મવિજ્ઞાનથી માંડી વ્યવહારિક અઘ્યાત્મના દરેક ક્ષેત્રને સ્પર્શતા ગાગરમાં સાગર જેવા કિંમતી વિચારોને ક્રમબદ્ધ રીતે આ૫ની સમક્ષ મૂકવામાં આવે. આશા રાખવામાં આવે છે કે વાચકો આ વિચાર અમૃત વડે જાતે લાભ મેળવે અને બીજા અનેકો સુધી આ રોશની પ્રકાશને ફેલાવો.

યુગક્રાંતિના ઘડવૈયા પં. શ્રીરામ શર્મા આચાર્યની કલમે લખાયેલ ક્રાંતિકારી સાહિત્યમાં જીવનના દરેક વિષયને સ્પર્શ કરાયો છે અને ભાવ સંવેદનાને અનુપ્રાણિત કરવાવાળા મહામૂલા સાહિત્યનું સર્જન કરવામાં આવ્યું છે. તેઓ કહેતા “ન અમે અખબારનવીસ છીએ, ન બુક સેલર; ન સિઘ્ધપુરૂષ. અમે તો યુગદ્રષ્ટા છીએ.

                   અમારાં વિચારક્રાંતિબીજ અમારી અંતરની આગ છે. એને વધુમાં વધુ લોકો સુધી ૫હોંચાડો તો તે પૂરા વિશ્વને હલાવી દેશે.”  જ્ઞાનયજ્ઞમાં તમે પણ આહુતિ આપો  સમસ્ત સંકટોનું એક માત્ર કારણ છે                  

– માનવીય દુર્બુદ્ધિ. જે ઉપાયથી દુર્બુદ્ધિને દૂર કરી સદબુદ્ધિ સ્થપાય. તે જ માનવ કલ્યાણનો તથા વિશ્વ શાંતિનો સમાધાનકારક માર્ગે છે.  યુગઋષિ પરમપૂજય પં. શ્રીરામ શર્મા આચાર્યજીએ વર્તમાન યુગની સમસ્યાઓના સમાધાન માટે હજારો પુસ્તકો લખ્યા છે, આ ક્રાંતિકારી વિચારોને જન જન સુધી પહોચાડવાનો એક પ્રયાસ કરવામાં આવી રહ્યો છે.

જન્મ શતાબ્દી પુસ્તકમાળા – 0૨. આપત્તિકાળનું અધ્યાત્મ, પ્રવચન – પં. શ્રીરામ શર્મા આચાર્ય

યુગઋષિ યુગદ્રષ્ટાના લેખન-પ્રવચનના ક્ષીરસાગરના સતત મંથનના પ્રબળ પુરુષાર્થથી નીકળેલા નવનીતનો ભંડાર છે. દરરોજ વાંચીને તેના ૫ર ચિંતન મનન કરવાનો અભ્યાસ કરી લેવામાં આવે તો વાચકના જીવનની જટિલમાં છટિલ સમસ્યાઓનું સમાધાન ઘરબેઠે મળી શકે છે. અંધકાર અને ગૂંચવણથી ભરેલા પ્રત્યેક માર્ગ ૫ર આ પુસ્તક પ્રેરક માર્ગદર્શન આ૫શે. નિરાશામાં આશાનો સંચાર કરશે. પં. શ્રીરામ શર્મા આચાર્ય

0૨. આપત્તિકાળનું અધ્યાત્મ, પ્રવચન – પં. શ્રીરામ શર્મા આચાર્ય

જ્ઞાનયજ્ઞની લાલ મશાલ સદાય જલતી રહે તેવા શુભ આશયથી આપની સમક્ષ “વિચારક્રાંતિ” ના સાહિત્યનો અમૂલ્ય ખજાનો આ “ઋષિ ચિંતન”યુ ટ્યુબ ચેનલમાંથી મળી રહેશે એવી આશા રાખું છુ.

ઋષિ ચિંતન ચેનલ – યુ ટ્યૂબ માં જોડાવવા ક્લિક કરો

Rushi Chintan Channel :  Clickhere :

Play list : Rushi Chintan Channel : https://www.youtube.com/view_all_playlists?nv=1

JP-01 વિજ્ઞાન અને અઘ્યાત્મનો સમન્વય કેવી રીતે થશે ? પ્રવચન – પં. શ્રીરામ શર્મા આચાર્ય

જીવનની જટિલમાં છટિલ સમસ્યાઓનું સમાધાન ઘરબેઠે મળી શકે છે. આત્મવિજ્ઞાનથી માંડી વ્યવહારિક અઘ્યાત્મના દરેક ક્ષેત્રને સ્પર્શતા ગાગરમાં સાગર જેવા કિંમતી વિચારોને ક્રમબદ્ધ રીતે આ૫ની સમક્ષ મૂકવામાં આવે. આશા રાખવામાં આવે છે કે વાચકો આ વિચાર અમૃત વડે જાતે લાભ મેળવે અને બીજા અનેકો સુધી આ રોશની પ્રકાશને ફેલાવો.

યુગક્રાંતિના ઘડવૈયા પં. શ્રીરામ શર્મા આચાર્યની કલમે લખાયેલ ક્રાંતિકારી સાહિત્યમાં જીવનના દરેક વિષયને સ્પર્શ કરાયો છે અને ભાવ સંવેદનાને અનુપ્રાણિત કરવાવાળા મહામૂલા સાહિત્યનું સર્જન કરવામાં આવ્યું છે. તેઓ કહેતા “ન અમે અખબારનવીસ છીએ, ન બુક સેલર; ન સિઘ્ધપુરૂષ. અમે તો યુગદ્રષ્ટા છીએ.

                   અમારાં વિચારક્રાંતિબીજ અમારી અંતરની આગ છે. એને વધુમાં વધુ લોકો સુધી ૫હોંચાડો તો તે પૂરા વિશ્વને હલાવી દેશે.”  જ્ઞાનયજ્ઞમાં તમે પણ આહુતિ આપો  સમસ્ત સંકટોનું એક માત્ર કારણ છે                  

– માનવીય દુર્બુદ્ધિ. જે ઉપાયથી દુર્બુદ્ધિને દૂર કરી સદબુદ્ધિ સ્થપાય. તે જ માનવ કલ્યાણનો તથા વિશ્વ શાંતિનો સમાધાનકારક માર્ગે છે.  યુગઋષિ પરમપૂજય પં. શ્રીરામ શર્મા આચાર્યજીએ વર્તમાન યુગની સમસ્યાઓના સમાધાન માટે હજારો પુસ્તકો લખ્યા છે, આ ક્રાંતિકારી વિચારોને જન જન સુધી પહોચાડવાનો એક પ્રયાસ કરવામાં આવી રહ્યો છે.

જન્મ શતાબ્દી પુસ્તકમાળા – 0૧. વિજ્ઞાન અને અઘ્યાત્મનો સમન્વય કેવી રીતે થશે ?, પ્રવચન – પં. શ્રીરામ શર્મા આચાર્ય

યુગઋષિ યુગદ્રષ્ટાના લેખન-પ્રવચનના ક્ષીરસાગરના સતત મંથનના પ્રબળ પુરુષાર્થથી નીકળેલા નવનીતનો ભંડાર છે. દરરોજ વાંચીને તેના ૫ર ચિંતન મનન કરવાનો અભ્યાસ કરી લેવામાં આવે તો વાચકના જીવનની જટિલમાં છટિલ સમસ્યાઓનું સમાધાન ઘરબેઠે મળી શકે છે. અંધકાર અને ગૂંચવણથી ભરેલા પ્રત્યેક માર્ગ ૫ર આ પુસ્તક પ્રેરક માર્ગદર્શન આ૫શે. નિરાશામાં આશાનો સંચાર કરશે. પં. શ્રીરામ શર્મા આચાર્ય

વિજ્ઞાન અને અઘ્યાત્મનો સમન્વય કેવી રીતે થશે ?  

જ્ઞાનયજ્ઞની લાલ મશાલ સદાય જલતી રહે તેવા શુભ આશયથી આપની સમક્ષ “વિચારક્રાંતિ” ના સાહિત્યનો અમૂલ્ય ખજાનો આ “ઋષિ ચિંતન”યુ ટ્યુબ ચેનલમાંથી મળી રહેશે એવી આશા રાખું છુ.

ઋષિ ચિંતન ચેનલ – યુ ટ્યૂબ માં જોડાવવા ક્લિક કરો

Rushi Chintan Channel :  Clickhere : Play list : Rushi Chintan Channel :

JS-21. સાધનાની શ્રેષ્ઠતમ પ્રાપ્તિઃ સમર્પણ – પ્રવચન : ૨

સાધનાની શ્રેષ્ઠતમ પ્રાપ્તિ સમર્પણ, શક્તિભંડાર સાથે – પોતાને જોડો જન્મશતાબ્દી પુસ્તકમાળા – ૨૧

ગાયત્રી મંત્ર મારી જોડે બોલો : ૐ ભૂર્ભુવઃ સ્વઃ તત્સવિતુર્વરેણં ભર્ગો દેવસ્ય ધીમહિ ધિયો યો નઃ પ્રચોદયાત્

ત્રિપદા ગાયત્રીનાં ત્રણ ચરણ વાસ્તવમાં જ્ઞાનયોગ, કર્મયોગ અને ભક્તિયોગરૂપી ત્રણ પગથિયાં છે. તેમના દ્વારા ઉપાસનાના ઊંડાણ સુધી પહોંચીને રિદ્ધિ સિદ્ધિઓ મેળવી શકાય છે. પ્રથમ બે પગથિયાં સાધકની પ્રારંભિક અવસ્થા છે. વાસ્તવમાં ભક્તિયોગ સુધી પહોંચવું અને પરમ સત્તામાં પોતાનું સમર્પણ અને વિસર્જન કરી દેવું એ જ સાધકનું લક્ષ્ય હોય છે. અગ્નિમાં સમર્પિત થનારું ઈંધણ અગ્નિરૂપ બની જાય છે એવી આ અવસ્થા છે. ભક્તની સમગ્ર ભાવસંવેદના ઈશ્વર જેવી ઉદાર અને મહાન બનતી જાય છે. આદર્શોના સમૂહ એવા પરબ્રહ્મની સાથે જોડાઈને આત્મા પરમાત્મામાં સમર્પિત થઈ જાય છે. આ જ સમર્પણ સાધના છે. એને જ અદ્વૈત ચિંતન કહે છે. તાદાસ્ય સધાતાં ઈશ્વર દર્શનનો એવો રસાસ્વાદ થવા માંડે છે કે તેની તરસમાં જીવ કસ્તુરી મૃગની જેમ દરેક દિશામાં દોડતો ફરે છે. તેથી ભક્તિયોગને સૌથી ઊંચો માનવામાં આવ્યો છે. મીરા કહેતાં હતાં કે “સબસે ઊંચી પ્રેમસગાઈ’.

અધ્યાત્મની ત્રણ અવસ્થાઓ છે બાલ્યાવસ્થા, તરુણાવસ્થા અને વૃદ્ધાવસ્થા. પ્રારંભિક સ્થિતિમાં જાણકારી મેળવવી તે જ્ઞાનયોગ છે. પોતાના વિચારો તથા વિશ્વાસને મજબૂત કરીને પછી કર્મ કરવું, આચરણને તે બીબામાં ઢાળવું તે કર્મયોગ તરુણાવસ્થા છે. જ્ઞાન અને કર્મના આધારે મનોભૂમિ પરિપક્વ બને છે અને દૃષ્ટિકોણ ઉચ્ચ બને છે. તેના લીધે ત્યાગ, સેવા, ઉદારતા અને પ્રેમનો નિરંતર પ્રવાહ અંતઃકરણમાંથી ફૂટી નીકળે છે. તે પ્રેમના પ્રવાહને ઈશ્વરની, નરનારાયણની ઉપાસનામાં પ્રવાહિત કરવો તે ભક્તિયોગ વૃદ્ધાવસ્થા છે. બીજા શબ્દોમાં વિદ્યાર્થી અવસ્થા જ્ઞાનયોગનો સમય છે. યુવાની કર્મયોગની સ્થિતિ છે. તેમાં કર્તવ્યપરાયણતાનું પાલન કરવામાં આવે છે. વૃદ્ધાવસ્થા પ્રેમ, પરોપકાર અને આત્મીયતાનો ફેલાવો કરવાની ભક્તિયોગની અવસ્થા છે.

ભક્તિયોગ આધ્યાત્મિક વૃદ્ધાવસ્થાની સાધના છે. જ્ઞાન અને કર્મ દ્વારા પુષ્ટ થયેલા વૃક્ષ ઉપર ભક્તિનું ફળ લાગે છે. ભક્તિમાં તન્મયતા હોય છે, આવેશ હોય છે, લગન હોય છે, ઉન્માદ હોય છે, રસ હોય છે, વ્યાકુળતા હોય છે અને પોતાના પ્રેમીમાં ભળી જવાની તીવ્ર ઉત્કંઠા હોય છે. ભક્ત પોતાને ભૂલી જાય છે.

ગાયત્રી સાધનામાં સ્થૂળ શરીર કર્મયોગથી અને સૂક્ષ્મ શરીર જ્ઞાનયોગથી શુદ્ધ તથા પવિત્ર બને છે. કારણ શરીરને સુસંસ્કારી બનાવવા માટે ભક્તિયોગનું વિધાન છે. તેની અંતર્ગત ઉપાસના પણ આવે છે. જપ, ધ્યાન વગેરે બધી ક્રિયાઓનો સમાવેશ ઉપાસનામાં થાય છે. ગાયત્રી મહામંત્રના જપની સાથે જો તલ્લીન થવાનો, ભાવવિહળ થવાનો, માનો પાલવ પકડવાનો અને પોતાને વિસર્જિત કરી દેવાનો ભાવ જાગે તો માનવું જોઈએ કે આપણે ભક્તિયોગની સાધના કરી રહ્યા છીએ. ત્રિપદા ગાયત્રીની સાધના એવી રીતે કરવી જોઈએ કે જેની સાથે જ્ઞાન, કર્મ તથા ભક્તિયોગનો સમન્વય હોય. પ્રથમ બેનું કાર્ય પૃષ્ઠભૂમિ બનાવવાનું છે, જયારે ભક્તિયોગનું પરાકાષ્ઠાવાળું રૂપ સાધનાનું સર્વોચ્ચ સોપાન છે. આપણે ત્યાં સુધી પહોંચવા માટે સતત પ્રયાસ કરવો જોઈએ. ગાયત્રી સાધના અને એમાં પણ સંધિકાળની સાધના આના માટે સર્વશ્રેષ્ઠ અવસર છે તથા માનવ માત્ર માટે એક સૌભાગ્ય છે.

સમર્પણ માટે ભગવાન એટલું જ કહે છે કે તમારી વ્યક્તિગત મહત્ત્વાકાંક્ષાઓને અને તમારા અને ઈશ્વરને સમર્પિત કરી દો. ત્યાર પછી સમર્પણનો જે સાચો લાભ મળવો જોઈએ તે અનેક પ્રકારની કૃપાના રૂપે ભક્તને મળે છે. વ્યક્તિનું સમષ્ટિમાં, સંકીર્ણતાનું ઉદારતામાં અને નિકૃષ્ટતાનું ઉત્કૃષ્ટતામાં વિસર્જન કરવું પડે છે. આધ્યાત્મિક સિદ્ધાંતોમાં સમર્પણનું મહત્ત્વ અનેક સ્થળે જુદી જુદી રીતે બતાવવામાં આવ્યું છે.

ગોપીઓ સાથે કૃષ્ણ રાસ રમતા એની પાછળ એ જ પ્રેરણા છે કે ભક્તની બધી પ્રવૃત્તિઓ આત્માના પોકારનું, વેણુનાદનું અનુસરણ કરે. અર્જુનને પણ ભગવાન કૃષ્ણ આવું જ કરવાનું કહ્યું હતું. ભક્તિયોગનાં અનેક કૃત્યો પૂજા, સ્તવન, અર્ચના વગેરેમાં સમર્પણની ભાવનાને પ્રબળ બનાવવાનો જ અભ્યાસ કરવામાં આવે છે. ભક્તિયોગમાં સમર્પણની જ પ્રધાનતા છે. વેદાંતમાં અદ્વૈતના પ્રતિપાદનમાં ભક્તિયોગનું, સમર્પણયોગનું જ સમર્થન કરવામાં આવ્યું છે.

સમર્પણનાં ચમત્કારી પરિણામો બધે જ જોવા મળે છે. બીજની શક્તિ સાવ થોડી તથા નગણ્ય હોય છે, પણ જ્યારે તે તુચ્છતામાંથી બહાર નીકળીને ધરતી માતાની ગોદમાં સમર્પણ કરે છે ત્યારે તેમાંથી નાનકડો અંકુર ફૂટે છે. સૂર્યનાં કિરણો તેને શક્તિ આપે છે. પવન તેને પંખો નાખે છે. મેઘ તેનું અભિસિંચન કરે છે. સમગ્ર પ્રકૃતિ તેની સેવા કરે છે અને તેના વિકાસ માટે મંડી પડે છે. બીજ ઉપર વધે છે અને પોતાનાં મૂળ ધરતીની અંદર મજબૂત કરી દે છે. તે ઊંચે વધે છે અને એક વિશાળ વૃક્ષ બની જાય છે. તેની છત્રછાયામાં સેંકડો જીવજંતુઓને પોષણ અને વિશ્રામ મળે છે. તે એક નાનકડું બીજ પોતાના સમગ્ર જીવન દરમિયાન બીજાં કરોડો બીજ પેદા કરવાનું ગૌરવ પ્રાપ્ત કરે છે. નાનકડા બાળકમાં કોઈ શક્તિ હોતી નથી, પરંતુ સમર્પણના આધારે તેને તમામ સુવિધાઓ પ્રાપ્ત થાય છે.

સમર્પણનું ચમત્કારી પરિણામ દાંપત્યજીવનમાં પણ જોવા મળે છે. પતિ આગળ પોતાના તન, મન અને આત્મા સર્વસ્વનું સમર્પણ કરનારી પત્ની કશું ગુમાવતી નથી, પરંતુ બધું જ પ્રાપ્ત કરે છે. તે ઘરની માલિક બની જાય છે. પતિને જે અધિકારો અને સગવડો મળે છે તે તેને પણ વગર પ્રયત્ન મળી જાય છે.

સમર્પણનો અર્થ છે – વિસર્જન, વિલય. આગમાં પડીને લાકડું પણ અગ્નિ સ્વરૂપ બની જાય છે. દૂધ અને પાણી ભેગાં મળતાં એક બની જાય છે. ગંદી ગટર ગંગામાં ભળી જતાં ગંગાની વિશેષતાઓ પ્રાપ્ત કરે છે. ભક્ત પણ સમર્પણ કરીને ભગવાન જેવો જ બની જાય છે. એમના ગુણોને તેણે પોતાના જીવનમાં ઉતારવા પડે છે. ભક્તિનો અર્થ આજીજી કે ખુશામત નથી, પરંતુ પ્રખર પરાક્રમ માટે પોતાને તૈયાર કરવાનો છે. પોતાના ગુણ, કર્મ અને સ્વભાવને પરમાત્માના આદર્શોને અનુરૂપ બનાવવાં પડે છે. ભક્ત અને ભક્તિની એક જ કસોટી છે કે શ્રેષ્ઠ ઉદેશ્યો માટે તે શરીર, મન અને અંતઃકરણથી કેટલું સમર્પણ કરે છે. શરીરની ક્રિયાશીલતા, મગજની વિચારણા અને અંતઃકરણની ઉદારતાનો પરમાર્થનાં કાર્યો માટે કેટલો વધારે ઉપયોગ કરે છે.

સમર્પણ ભક્તિની તથા નિષ્ઠાની પરખ છે. એક સંતે કહ્યું છે કે સમર્પણનો અર્થ છે – “મન પોતાનું, પણ વિચાર ઈષ્ટના, હૃદય પોતાનું, પણ ભાવનાઓ ઈષ્ટની અને શરીર પોતાનું, પરંતુ કર્તવ્ય ઇષ્ટનું” આ વ્યાખ્યા પ્રમાણે જીવે પોતાના અહંકારમાંથી સંપૂર્ણ રીતે મુક્ત થવું પડે છે. શરીર, મન અને અંતઃકરણ પર પોતાનું આધિપત્ય હોવા છતાં પણ એમની વિશેષતાઓ અને ક્ષમતાઓ સંપૂર્ણ રીતે ઈષ્ટદેવ માટે અર્થાતુ ઉચ્ચ કાર્યો માટે વપરાવી જોઈએ. સમર્પણ માટે એ ભાવનાને સદાય પરિપુષ્ટ કરવી પડે છે કે “હું પતંગિયા જેવો છું અને ઈષ્ટદેવ દીવો છે. અનન્ય પ્રેમના કારણે વૈતમાંથી અદ્વૈત તરફ આગળ વધી રહ્યો છું. પોતાના ઈષ્ટની સાથે, પ્રિયતમની સાથે એક થઈ રહ્યો છું. જે રીતે પતંગિયું દીપક ઉપર આત્મસમર્પણ કરે છે, તેના પ્રકાશપુંજમાં લીન થઈ જાય છે એ જ રીતે હું મારા અસ્તિત્વને, આ અહંકારને છોડીને બ્રહ્મમાં, સમષ્ટિ ચેતનામાં વિલીન થઈ રહ્યો છું.” એ સમર્પણમાં આશાઓ તથા આકાંક્ષાઓ માટે કોઈ સ્થાન નથી. પરમાર્થની સાધના કે મોક્ષ માટે સમર્પિત થઈને બધી કામનાઓનો ત્યાગ કરવો પડે છે.

અંતઃકરણમાં કોઈ છળ કે કપટ નથી હોતું. પોતાની બૌદ્ધિક ક્ષમતાઓ, સક્રિયતા, પ્રગતિ એ બધું જ ધ્યેય માટે સમર્પિત કરવામાં આવે એ જ સાચી સાધના છે. એમ કરવાથી આપણું પ્રયોજન સાંસારિક હોય કે આધ્યાત્મિક, છતાં અડધી મંજિલ તો તરત જ પૂરી થઈ જાય છે. સાથે સાથે એ સમર્પિત આત્માને ઈશ્વરના સાંનિધ્યનો એક એવો દિવ્ય લાભ મળે છે કે જેના માટે જન્મજન્માંતરો સુધી યોગાભ્યાસ અને બીજી લાંબી સાધનાઓ કરવી પડે છે. સત્પ્રવૃત્તિઓ તથા ઉચ્ચ આદર્શો માટે સમર્પિત જીવનનો અર્થ છે – પરમાત્માને સમર્પિત જીવન. આવા સાધક માટે જ ભગવાન કૃષ્ણ ગીતામાં કહ્યું છે, “તું તારું મન અને બુદ્ધિ મારાં ઈશ્વરીય કાર્યોમાં વાપર. આ રીતે તું મારામાં જ નિવાસ કરીશ અને મને જ પ્રાપ્ત કરીશ એમાં કોઈ શંકા નથી.” સાચા સમર્પણની આ જ ફળશ્રુતિ છે.

JS-21. શક્તિ ભંડાર સાથે પોતાને જોડો – પ્રવચન : ૧

શક્તિ ભંડાર સાથે પોતાને જોડો,    (પ્રવચન)     પં. શ્રીરામ શર્મા આચાર્ય

ગાયત્રી મંત્ર મારી જોડે બોલો : ૐ ભૂર્ભુવઃ સ્વઃ તત્સવિતુર્વરેણં ભર્ગો દેવસ્ય ધીમહિ ધિયો યો નઃ પ્રચોદયાત્

મનુષ્યની સામાન્ય શક્તિ મર્યાદિત હોય છે. પ્રત્યેક પ્રાણીને ભગવાને એટલું આપ્યું છે કે જેના દ્વારા તે પોતાનું જીવન ગુજારી શકે. કીડી મંકોડા અને પશુપક્ષીઓને ફક્ત એટલું જ્ઞાન, સાધનો, શક્તિ અને ઇન્દ્રિયો મળી છે કે જેનાથી તેઓ પોતાનું પેટ ભરી શકે અને પ્રકૃતિની ઈચ્છા પૂરી કરવા બચ્ચાં પેદા કરી શકે. તેમની પાસે એનાથી વધારે કશું જ નથી, પરંતુ તમારી પાસે ઘણું બધું છે. એના કરતાં વધારે મેળવવું હોય, જાણવું હોય, તો તમારે એ જગ્યાએ જવું પડશે, જ્યાં શક્તિના ભંડાર ભરેલા છે. એક જગ્યા એવી છે, જ્યાં બહુ શક્તિ ભરેલી છે, સંપત્તિનો તોટો નથી, સમૃદ્ધિનો પાર નથી. આખા વિશ્વનો માલિક કોણ? ભગવાન. આ માલ સામાન તેમનો છે. એનાથી એમણે આ દુનિયા બનાવી છે. અહીં તમે જે જુઓ છો એ ભગવાનના ભંડારનો એક નાનો ચમત્કાર છે. પૃથ્વી સિવાય બીજા લોક પણ છે. એ બધા લોકમાં પણ ભગવાનના ભંડાર ભરેલા છે. ભગવાન બહુ માલદાર છે. તમને જો સંપત્તિની, સફળતાની, વિભૂતિની જરૂર હોય તો તમારો પુરુષાર્થ ભગવાનના કામમાં વાપરો. એ પુરુષાર્થરૂપી ખર્ચ દ્વારા ભગવાન સાથે તમારો સંબંધ જોડી લો. એમની સાથે જોડાવામાં જો તમે સમર્થ બન્યા તો એ તમારા જીવનનો સૌથી મોટો પુરુષાર્થ કહેવાશે. જો તમે ભગવાન સાથે સંબંધ જોડશો તો તમારું જીવન ધન્ય બની જશે.

માલદાર માણસ સાથે સંબંધ જોડવાથી કેટલો લાભ છે! લાલબહાદુર શાસ્ત્રી કદમાં ઠીંગણા માણસ હતા, પરંતુ પંડિત નહેરુ સાથે એમણે ગાઢ સંબંધ બાંધ્યો હતો. એના લીધે તેઓ એમ.પી. બન્યા. એમની મદદથી તેઓ યુ.પી.ના મિનિસ્ટર પણ બન્યા અને જવાહરલાલ નહેરુના મૃત્યુ પછી તેઓ વડાપ્રધાન પણ બન્યા. લાલબહાદુર શાસ્ત્રી શાનદાર હતા. એમના પુરુષાર્થનું એટલું ફળ ન હતું કે જેટલું નહેરુની મદદનું હતું. નહેરુની નજરમાં લાલબહાદુરની ઇજ્જત વસી ગઈ હતી. એમણે જોયું કે આ માણસ ખૂબ ઉપયોગી છે. એને મદદ કરવી જોઈએ. આ જ વાત બધે લાગુ પડે છે. ભગવાન એક સર્વશક્તિમાન સત્તા છે. એમની સાથે જો તમે સંબંધ જોડી લો તો તમારી સમૃદ્ધિ અપરંપાર થઈ જશે. તમે જલારામબાપાની જેમ સંપન્ન બની જશો. તમે સુદામાની જેમ માલદાર બની શકો છો, વિભીષણ અને સુગ્રીવની જેમ મુસીબતોથી બચીને ખોયેલું સામ્રાજ્ય પાછું મેળવી શકો છો. નરસિંહ મહેતાની જેમ તમારી પર હુંડી વરસી શકે છે. અહીં કોઈ પણ પ્રકારની કમી નથી. તમને એટલા માટે અહીં બોલાવ્યા છે કે તમે ભગવાન સાથે સંબંધ બાંધી લો. તમે જે પૂજા, ઉપાસના અને ભજન કરો છો એનો મતલબ એ થયો કે તમે આ માધ્યમો દ્વારા ભગવાન સાથે તમારો સંબંધ જોડી લો. એક ગરીબ છોકરીનું લગ્ન માલદાર પતિ સાથે થઈ જાય તો એ બીજા દિવસથી જ એ સંપત્તિની માલિક બની જાય છે, કારણ કે એણે પતિ સાથે સંબંધ જોડી દીધો છે.

સંબંધ જોડવા માટે શું કરવું પડે? એના વિશે જ હું તમને કહેવા માગું છું. સંબંધ જોડવામાં લાંચ આપવી પડશે, ખુશામત કરવી પડશે એ ખ્યાલ તમારા મનમાંથી કાઢી નાખો. એવો વિચાર પણ ના કરશો કે મીઠી વાતો કરીને, ખુશામત કરીને ચાલીસા કે પાઠ કરીને ભગવાનને આપણા બનાવી દઈશું. ભગવાન સાથે ભાગીદારી કરવામાં વિશ્વાસ રાખજો. ભગવાન તમારી જુબાનને નહિ, તમારી દાનતને જુએ છે, દષ્ટિકોણને જુએ છે, ચરિત્રને જુએ છે. તમારા ચિંતનને અને તમારી ભાવનાને જુએ છે. જો તમે આમાં કંગાળ હશો, તો તમારા કર્મકાંડની બહુ અસર થશે નહિ. તમે જાણો છો ને કે એવા કેટલાય પંડિતો છે, જે બધા પ્રકારનાં વિધિવિધાન અને કર્મકાંડ જાણે છે, છતાં પણ તેઓ દરિદ્ર હોય છે. તમે જોયું છે કે સાધુ, મહાત્મા જપ કરે છે, પૂજાપાઠ કરે છે, સ્નાન કરે છે, ધ્યાન ધરે છે, તીર્થયાત્રા કરે છે, પરંતુ એમની દાનત, ભાવના અને દૃષ્ટિકોણ શ્રેષ્ઠ ન હોય, વ્યક્તિત્વ ઊંચું ન હોય, અંતઃકરણ સાફ ન હોય, તો લાલ પીળાં કપડાં પહેરે એને એક પ્રકારનો આડંબર કહેવાય. જે નિત્યકર્મ તેઓ કરે છે એ પણ બેકાર જાય છે અને સામાન્ય માણસ કરતાં પણ ગઈ ગુજરી જિંદગી જીવે છે.

ભગવાનની કૃપા એમને ક્યાં મળે છે? ભગવાનને મેળવવાનો સાચો રસ્તો તમારે જાણવો જ જોઈએ. એના માટે તમારે શું કરવું પડશે? ભગવાન સાથે જોડવું પડશે. ભગવાન સાથે જોડાઈ જવું એને જ ઉપાસના કહે છે. ઉપાસનાનો અર્થ છે પાસે બેસવું. ભગવાન સાથે કેવી રીતે જોડાઈ જવું એનાં થોડાં ઉદાહરણ આપું છું. તમે અગ્નિમાં લાકડાને સમર્પિત થતાં જોયું છે ને? લાકડાની કિંમત કોડીની છે, પણ તે અગ્નિને સમર્પિત થઈ જાય છે તો જોતજોતામાં અગ્નિ બની જાય છે, ત્યારે આપણે એને અડકી શકતા નથી. જે ગુણ અગ્નિમાં છે તે ગુણ લાકડામાં આવી જાય છે. એ જ રીતે વ્યક્તિ અર્થાત જીવાત્મા પરમાત્મા સાથે મળી જાય તો પરમાત્માના ગુણ વ્યક્તિમાં ઊતરી આવે છે. એના માટે શું કરવું પડે? તમે ભગવાનની નજીક આવો. નજીક આવવાનો એક જ રસ્તો છે – આપણી જાતને ભગવાનને સોંપી દેવી. ભગવાનની મરજી પ્રમાણે જીવન જીવવાનું.

વ્યક્તિ જ્યારે પરમાત્મામાં ભળી જાય છે તો એ પરમાત્મામય બની જાય છે. તમારી અને મારી ઇચ્છા હોય કે આપણે ભગવાન સાથે ભળી જઈએ, તો આપણે આપણી ઇચ્છાઓ એમને સોંપી દેવી પડશે. આપણી ઇચ્છા પ્રમાણે ભગવાનને નહિ નચાવીએ, પણ આપણે ભગવાનની મરજી મુજબ ચાલીશું. એનું નામ સમર્પણ છે, વિલય અને વિસર્જન છે, એનું નામ જ શરણાગતિ છે. ઉપાસનાનું તત્ત્વજ્ઞાન એના પર ટકેલું છે કે તમે ભગવાનના અનુયાયી છો કે નહિ, એમનું અનુશાસન માનો છો કે નહિ, ભગવાનની ઇચ્છા મુજબ ચાલો છો કે નહિ.

તમારી એ માન્યતા બરાબર નથી કે તમે તમારી મરજી પ્રમાણે ભગવાનને ચલાવો. ભગવાન તમારી મરજી પ્રમાણે શા માટે ચાલે? ભગવાનના પોતાના પણ કેટલાક નીતિનિયમો છે, મર્યાદાઓ છે, કાયદાઓ છે. તમારી પ્રશંસાને કારણે તમારી મનોકામના પૂરી કરવા કરવા માટે ભગવાન એમના નીતિનિયમો છોડી દેશે? મર્યાદા અને કાયદા કાનૂન છોડી દેશે ? ના, ભગવાન એવું નહિ કરી શકે. તમે તમારી જાતને એમને સોંપી દો. પછી જુઓ તમે ક્યાંથી ક્યાં પહોંચી જાઓ છો? નાનું સરખું વરસાદનું ટીપું સમુદ્રમાં પડે છે અને પોતાના અસ્તિત્વનું સમુદ્રમાં વિસર્જન કરી દે છે, તો તે સમુદ્ર બની જાય છે. ગંગામાં ભળી જતી ગંદી ગટરો ગંગાજળ બની જાય છે. આ કેવી રીતે બની ગયું? ગટરે પોતાની જાતને સમર્પિત કરી દીધી.

પારસ લોખંડને અડકે તો સોનું બની જાય છે એ તમે સાંભળ્યું હશે. જો લોખંડ પારસને એમ કહે કે તમે લોખંડ બની જાઓ, તો પારસ લોખંડ બની શકતો નથી. લોખંડે જ બદલાવું પડે છે. ચંદનનાં વૃક્ષો પાસે ઉગેલા છોડ ચંદન પાસેથી સુગંધ લઈ ચંદન જેવા બની જાય છે, પણ તમે તો એવું વિચારો છો કે ચંદને જ આપણા જેવા બની જવું જોઈએ, પરંતુ ચંદન તમારા જેવું બની શકતું નથી. નાના છોડે જ ચંદન જેવા સુગંધીદાર બનવું પડે છે. તમે ભગવાનની સાથે વેલની જેમ લપેટાઈ જાઓ. વેલને તમે જોઈ છે ને? તે વૃક્ષ સાથે લપેટાઈ જાય છે અને વૃક્ષ જેટલું ઊંચું હોય છે એટલી વેલ પણ ઊંચી થઈ જાય છે. જો વેલ પોતાની મરજી પ્રમાણે ફેલાતી રહે તો ફક્ત જમીન ઉપર જ પથરાઈ શકે. સહારા વિના ઊંચે ચઢવું એના માટે શક્ય જ નથી. તમે પણ ભગવાન સાથે ભળી જાઓ, પછી જુઓ કે તમારી ઊંચાઈ પણ ઝાડ સાથે લપેટાયેલી વેલ જેટલી થઈ જશે. એમના અનુશાસનનું પાલન કરો. એમની ઇચ્છા પ્રમાણે ચાલો, પછી જુઓ ભગવાનની કમાલ. પતંગ પોતાની જાતને બાળકના હાથમાં સોંપી દે છે. બાળકના હાથમાં પતંગનો દોરો હોય છે, જેને ઝટકા મારી મારીને પતંગને આકાશમાં પહોંચાડી દે છે. પતંગ જો પોતાનો દોરો બાળકના હવાલે ન કરે તો એણે જમીન ઉપર જ પડી રહેવું પડે.

તમે તમારા જીવનની દોરી ભગવાનના હાથમાં ન સોંપો, તો પતંગની જેમ આકાશમાં ઊડવાની અપેક્ષા કેવી રીતે રાખી શકો? દર્પણ સામે જેવી વસ્તુ હોય એવું એનું પ્રતિબિંબ દેખાય છે. તમારા જીવનમાં પણ દોષ, દુર્ગણ અને મનોવિકારો ભરેલા છે, એટલે તમારું દર્પણ પણ, માનસિક સ્તર પણ એવો જ બની ગયો છે, પરંતુ જો તમે ભગવાનને તમારી સમક્ષ રાખશો, તેમની નજીક જશો તો પછી જુઓ કે તમારા જીવનમાં પણ ભગવાનનો દિવ્યપ્રકાશ, ભગવાનની શક્તિ તમને પ્રાપ્ત થશે. બંસરી પોતાને પોલી અને ખાલી કરી દે છે. પોલી અને ખાલી થઈ ગયા પછી એ વગાડનાર પાસે જાય છે અને કહે છે કે તમે મને વગાડો, તમે જે કહેશો એ હું ગાઈશ. વગાડનાર ફૂંક માર્યા કરે છે અને વાંસળી વાગે છે. ભગવાનને ફૂંક મારવા દો અને તમે વગડાવવા તૈયાર થઈ જાઓ.

કઠપૂતળીના દોરા એના ચાલકના હાથમાં હોય છે. ચાલકની આંગળીઓના ઈશારે કઠપૂતળી વગર કહે નાચવાનું શરૂ કરી દે છે. દુનિયા જુએ છે કે કઠપૂતળીનો ડાન્સ કેટલો સરસ છે. આ કઠપૂતળીની જેમ જો તમે ભગવાનના હાથમાં તમારી જિંદગીરૂપી દોરી સોંપી દેશો તો જીવનમાં મજા આવી જશે. તમે જનરેટર સાથે જોડાઈ જાઓ તો જ બલ્બ સળગશે, પંખા ચાલશે. તમે ભગવાનની વાત સાંભળો નહિ, તેમની સાથે જોડાશો નહિ, તો જ્યાં છો ત્યાં જ પડી રહેશો. તમારી કિંમત કશું નહિ રહે. તમે પ્રકાશ આપી શકશો નહિં. અનંત શક્તિ સાથે જોડાશો તો તમે ખૂબ કમાલ કરી. શકશો. એટલે માણસની મોટામાં મોટી સમજદારી એ છે કે પોતાની જાતને ભગવાન સાથે જોડી દે. એમની શક્તિ જોડે પોતાની સત્તાને જોડી દે. આ કામ જરા પણ અઘરું નથી. નળ પાણીની ટાંકી સાથે જોડાઈ જાય છે, તો પાણી મળ્યા કરે છે. નળ એકલો કશા કામનો હોતો નથી, પરંતુ જ્યારે તે ટાંકી સાથે સંબંધ બાંધી લે છે તો એની કિંમત વધી જાય છે.

થોડાક સમય માટે હોય તો પણ શું? જો તમે સાચા મનથી, એકાગ્રતાથી ભગવાન સાથે જોડાઈ રહો, તો ભગવાનની જે સંપત્તિ છે, જે વિભૂતિ છે તે ભક્તની બની જાય છે, પરંતુ તમારે તમારું સમર્પણ કરવું પડે છે. બીજ બનવું પડશે. એ બીજ ભગવાનના ખેતરમાં વાવવું પડશે, પછી કેવો પાક તૈયાર થાય છે? મકાઈનો એક દાણો ખેતરમાં વાવો છો અને છોડ ઊગે છે. એ છોડ પર અનેક ડોડા લાગે છે. એ ડોડામાં કેટલા બધા દાણા હોય છે. એક દાણાના સેંકડો દાણા થઈ જાય છે. એવી જ રીતે તમે તમારી જાતને ભગવાનના ખેતરમાં વાવો અને અંકુરિત થવા દો. પછી જુઓ તમારી સ્થિતિ કેવી થઈ જાય છે અને તમે ક્યાંથી ક્યાં પહોંચી જાઓ છો. તમે હિંમત નહિ કરો, બીજને આખી જિંદગી પોટલીમાં બાંધી રાખશો અને આશા રાખો કે જમીન અમારાં ખેતરોને લહેરાવી દે અને અમારે ઓગળવું ન પડે તો એવું શક્ય છે ખરું?

તમને ખબર છે ને કે ભગવાન પહેલાં ભક્ત પાસે માગે છે. પહેલાં હાથ ધરે છે પછી આપવાની વાત કરે છે. એમના હાથમાં તમે કશું નહિ મૂકો તો તમે શું મેળવી શકશો? કંકુ, ચોખા ચઢાવી અને અગરબત્તી કરીને તમે ભગવાનને ખરીદી શકતા નથી. પૂજાપાઠ કરીને ભગવાનની કક્ષાના અધિકારી નહિ બની શકો. તો પછી શું કરવું પડે ? તમારે તમારો દૃષ્ટિકોણ, ચિંતન અને ચરિત્ર, ભાવના અને લક્ષ્ય બધું જ ભગવાનની સાથે જોડવું પડશે. જ્યારે તમે આવું કરવા તૈયાર થશો તે દિવસે ભગવાનની કૃપા તમને આપમેળે મળી જશે. ભગવાનની ઇચ્છા તમે પૂરી કરો, પછી તમને બધું મળે છે કે નહિ એ જુઓ. ભગવાન તમારી દાનત જુએ છે. સુદામાએ પહેલાં પૌઆની પોટલી આપી, પછી ભગવાને સુદામાને ન્યાલ કરી દીધા. શબરી પાસે ભગવાન ગયા હતા, તો સોનું, ચાંદી કે હીરામોતી લઈને ગયા ન હતા. તેઓ માગવા ગયા હતા. કહ્યું કે હું ભૂખ્યો છું, કશુંક ખાવાનું આપો. શબરી પાસે એઠાં બોર હતાં. જે કંઈ હતું એ બધું ભગવાનને આપી દીધું. ભગવાન ગોપીઓ પાસે ગયા હતા. ગોપીઓને ભગવાન પ્રેમ કરતા હતા. એમને પૂછતા કે મારા માટે શું લાવ્યાં છો? કશું ન હોય તો છાશ પણ આપો. ભગવાન કર્ણ પાસે પણ ગયા હતા. બલિ પાસે પણ માગવા ગયા હતા. ભગવાન જ્યાં પણ જાય છે ત્યાં મનુષ્યની પાત્રતા પરખવા માટે, એની મહાનતાને વિકસાવવા માટે પહેલાં માગે છે. જો તમે બધું જ ભગવાનને હવાલે નહિ કરો, તો ભગવાનને તમે તમારા નહિ બનાવી શકો.

ભગવાનની ભક્તિ તમે કોને કહો છો ? સમર્પણને, પરંતુ તમે તો એમને કઠપૂતળીની જેમ નચાવવામાં અને ભક્તિના બદલામાં ઉચિત કે અનુચિત ફાયદો મેળવવામાં માનો છો. તમે તમારી ભક્તિની આ વ્યાખ્યા બદલો. ભક્તિ એટલે સમર્પણ. સમર્પણ કરો તો જ ભગવાનની કૃપા અને પ્રેમ મેળવી શકો. એના માટે શું કરવું પડે? તમે ભગવાનની ઇચ્છા પ્રમાણે ચાલવા તૈયાર થઈ જાઓ. ભગવાને તમને મનુષ્યનું શરીર આપ્યું છે એના આધારે તમે ઘણું બધું કરી શકો છો. તમારી ઈચ્છાઓ પૂરી કરવા માટે તમારી પાસે કોઈ કમી નથી. તમારા હાથ કેટલા શક્તિશાળી છે. તમારામાં કેટલી બધી બુદ્ધિ છે ! તમારી આંખો અને જીભ કેટલી તેજ છે ! તમારી દૈનિક જરૂરિયાતો પૂરી કરવાની ભગવાન પાસે અપેક્ષા ન રાખશો. તમે જે પુરુષાર્થથી કમાઓ છો એનાથી સંતોષ માનો. તમે તમારી ઇચ્છાઓ અને મહત્ત્વાકાંક્ષાઓ પૂરી કરવા ભગવાનને મજબૂર કરશો? તેઓ એમના કર્તવ્યને છોડી દે અને તમારા માટે પક્ષપાત કરવા તૈયાર થાય એવું બની શકે નહિ. ભગવાનને ન્યાયના માર્ગ પર ચાલવા દો. જો કે તમે આવું ઇચ્છશો તો પણ ભગવાન એવું નહિ કરે.

એનો એક જ રસ્તો છે કે તમે એ શક્તિભંડાર સાથે જોડાઈ જાઓ. તમે એમની ઈચ્છા પ્રમાણે ચાલો. તમે તમારી ઈચ્છાઓને ખતમ કરી દો. તમે એમના બની જાઓ. તમે ભગવાનના બની જશો, તો ભગવાન પણ તમારા બની જશે. રાજા હરિશ્ચંદ્ર સત્ય માટે એકવાર વેચાયા હતા, ભગવાન પણ વેચાવા માટે ચૌટે ઊભા છે. કહે છે કે જે મને ખરીદશે એની સેવા કરીશ, એમની સાથે રહીશ. તમે ઇચ્છો તો ખરીદી શકો છો. શું કિંમત છે એમની? તમે પહેલાં ભગવાનના હાથોમાં વેચાઈ જાઓ, પછી ભગવાનને તમે ખરીદી લો. સ્ત્રી પોતાના પતિને સમર્પિત થઈ જાય છે અને એના બદલામાં એ પતિને ખરીદી લે છે. બસ, આ જ દોસ્તી અને ભક્તિનો રસ્તો છે. તમે તમારા ખરાબ ચિંતનને બદલો, દૃષ્ટિકોણ વિશાળ બનાવો. લોભ અને લાલચને છોડી દો. ભગવાનની સુંદર દુનિયાને સજાવવા માટે, શાનદાર બનાવવા માટે એમના રાજકુમારની જેમ એમની સંપત્તિની રક્ષા કરો. દુનિયાને શ્રેષ્ઠ બનાવવા તનતોડ મહેનત કરો. તમે ભગવાનને સમર્પિત થઈ જાઓ. એમનું શરણું ગ્રહણ કરો, એમનામાં વિલીન થઈ જાઓ. બીજની જેમ ઓગળી જાઓ. વૃક્ષની જેમ ઊગવા તૈયાર થઈ જાઓ. જો તમે ત્યાગ નહિ કરો, તો પ્રાપ્ત કેવી રીતે કરી શકશો? જપ કરવા જરૂરી છે, પણ એકલા જપથી કામ નહિ ચાલે. એના માટે તમારા વિચારોને તથા દૃષ્ટિકોણને બદલો. ૐ શાંતિઃ

JP-42. અધ્યાત્મ એટલું સસ્તું નથી : અધ્યાત્મનો મર્મ સમજો-પ્રવચન : ૬

અધ્યાત્મ એટલું સસ્તું નથી : અધ્યાત્મનો મર્મ સમજો 

મિત્રો! અધ્યાત્મક્ષેત્રમાં આગળ વધવાનું – જેમ કે આપે માન્યું છે કે પલાંઠી વાળીને અડધો ક્લાક બેસી જવાનું અને મણકા ફેરવી દેવા, ઘંટડી વગાડવી, આ નાકમાંથી હવા અને પેલા નાક માંથી પાણી કાઢવું. શું આપ આ બધી કરામતને અધ્યાત્મ સમજો છો અને તેનાથી જ બધું મેળવી લેવા માગો છો? ના, અધ્યાત્મ એટલું સતું હોઈ શકે નહિ. અધ્યાત્મ મોઘું છે અને આપે તેની મોંઘી કિંમત ચૂકવવા તૈયાર રહેવું જોઈએ. જો આપ કીમતી ચીજો મેળવવા માગતા હો, મોંઘા ચમત્કાર જોવા ઈચ્છતા હો, તો મિત્રો! આપે કર્મકાંડની સાથે, ક્રિયાયોગની સાથે ભાવયોગનો સમન્વય કરવો જોઈએ. કાલે મેં આના તરફ સંકેત કર્યો હતો અને એક એક કર્મકાંડ વિશે કહ્યું હતું કે કર્મકાંડ આપણને ભાવ યોગ તરફ ઘસડી જાય છે, તે આપણી ભાવનાઓને વિકસિત કરે છે, તે આપણા દૃષ્ટિકોણને શુદ્ધ કરે છે અને આપણા ક્રિયાકલાપ અંગે દિશા આપે છે, પ્રેરણા આપે છે કે આપણા જીવનનો કાર્યક્રમ કેવો હોવો જોઈએ અને આપણી વિચારવાની રીત કેવી હોવી જોઈએ. આ સમસ્ત ક્રિયાકલાપ આપણને એ દિશા તરફ લઈ જાય છે, જેથી આપણા વ્યક્તિત્વ તથા અંતરાત્મામાં રહેલી શક્તિ ઉપર ચડેલી મલિનતા તથા મનોવિકારો દૂર થાય. બસ, આ છે કર્મકાંડનો ઉદેશ, બીજો કોઈ ઉદેશ નથી.

ભગવાન માત્ર વ્યક્તિત્વ જુએ છે

મિત્રો, આપ વિચારતા હશો કે કર્મકાંડોથી પ્રભાવિત થઈને ભગવાન ખેંચાઈને ચાલ્યા આવતા હશે, ભગવાન પ્રસન્ન થઈ જતા હશે, પણ ખરેખર એવું નથી. ભગવાન ખૂબ સમજદાર વ્યક્તિનું નામ છે. ભગવાન બહુ બુદ્ધિમાન અને દૂરદર્શી શક્તિનું નામ છે, દીર્ધદષ્ટિવાળી વ્યક્તિનું નામ છે. તેને આપણે રમકડાંથી અને છૂટકત્રુટક મંત્રોનું ઉચ્ચારણ કરીને તથા ચોખા આમતેમ ફેંકીને ફોસલાવી શક્તા નથી. બેટા, ભગવાનને રીઝવવા માટે તેમને જે ચીજ પસંદ હોય એવી ચીજોની જરૂર છે. ભગવાન મનુષ્યના વ્યક્તિત્વ સિવાય બીજું કંઈજ જોવા માગતા નથી. આપને કર્મકાંડ કેવા આવડે છે કે નથી આવડતાં એ જોવાની ભગવાનને ફુરસદ નથી. આપ વાલ્મીકિની જેમ “રામ રામ” ને બદલે “મરા મરા કહેવા લાગો તો પણ ભગવાનને કોઈ ફરિયાદ નથી. આપ “મરા મરા’ કહો કે “રામ રામ કહે. નાસાહેબ! “રામરામ કહેવાથી ભગવાન પ્રસન્ન થઈ જાય છે અને “મરા મરા’ કહેવાથી નારાજ થઈ જાય છે. “મરા મરા’ કહેવાથી દેવી નારાજ થઈ જાય છે. બેટા, મને ખબર નથી કે “મરા મરા” કહેવાથી કઈ દેવી નારાજ થઈ જાય છે અને રામ રામ’ કહેવાથી કયા ભગવાન પ્રસન્ન થઈ જાય છે. ના મહારાજજી ! ચંદનની માળા ફેરવવાથી શંકરજી પ્રસન્ન થાય છે અને રુદ્રાક્ષની માળા ફેરવવાથી શંકરજી નારાજ થઈ જાય છે. બેટા, મને ખબર નથી.

ભગવાનને બાળક સમજો છો?

મિત્રો, આપ શું એમ સમજો છો કે શંકરજી એટલા બુદ્ધિહીન અને અણસમજુ છે કે ચંદનની માળાથી તેઓ ખુશ થઈ જાય અને દ્રાક્ષની માળાથી નારાજ થઈ જાય? એવું તો બાળકો કરે છે. આપ સફેદ રંગનો ફુગ્ગો લઈ આપો તો બાળક નારાજ થઈ શકે છે અને કહે છે કે મને તો ગુલાબી રંગનો જોઈએ, સફેદ રંગનો નહિ લઉં. શંકરજી કઈ માળા પહેરશે – ચંદનની કે રુદ્રાક્ષની? ના સાહેબ, હું તો રુદ્રાક્ષની પહેરીશ, ચંદનની નહિ. બાળક જેવી વર્તણૂક ભગવાન શંકરની હશે એવો આપનો ખ્યાલ છે. પણ એવું હોઈ શકે નહિ. જો આપ એમ માનતા હો કે શંકર ભગવાન બાળક નથી, સમજદાર છે તો પછી આપે બીજી રીતે વિચાર કરવો પડશે. તો આપે માળાઓની પરખ કરવાની, શંકરજીને પ્રસન્ન કરવાની તથા એ દુકાનદારના દરવાજે નાક ઘસવાની જરૂર નહિ પડે. કેમ સાહેબ ! આ રુદ્રાક્ષની માળા અસલી છે કે નકલી? શું મતલબ છે આપનો ? મતલબ એમ છે કે અસલી રુદ્રાક્ષની માળા હશે તો શંકરજી પ્રસન્ન થઈ શકે છે અને નકલી હોય તો નારાજ થઈ શકે છે. આ…હા ? તો

આ ચક્કર છે? આ મામલો છે? શંકરજી અસલી રુદ્રાક્ષથી પ્રસન્ન થઈ જાય છે અને નકલીથી નારાજ થઈ જાય છે ?

બધો ખેલ ભાવનાઓનો

બુદ્ધિહીન માણસ એમ સમજે છે કે માળાઓના અસલી-નકલીપણામાં શંકરજીની પ્રસન્નતા અને નારાજગી ટકેલાં છે, પણ એવું બિલકુલ નથી. આપ માટીની ગોળીઓથી બનેલી માળાથી જપ કરી લો, તો પણ શંકરજી માટીના બનેલા દ્રોણાચાર્યે જેવો ચમત્કાર બતાવ્યો હતો એવો જ ચમત્કાર બતાવી શકે છે. આ તમામ ખેલ ભાવનાઓનો છે, શ્રદ્ધાનો ખેલ છે, માન્યતાઓનો ખેલ છે. આ લાકડાનો ખેલ નથી. તાંબાના વાસણનું પંચપાત્ર બનાવી દો, તો કેવું હોઈ શકે? સ્ટીલનું પંચપાત્ર બનાવી દો, તો કેવું હોઈ શકે? બેટા, માટીનું પણ બનાવી લે અને જો તારી પાસે કોઈ પંચપાત્ર ન હોય તો હથેળીમાં પાણી લઈને કામ કરે. એનાથી કોઈ ફરક નથી પડતો. મહારાજજી ! એ તો કર્મકાંડોનો, વિધિવિધાનોનો સવાલ છે. છે તો સાચું બેટા ! કર્મકાંડોનો, વિધિવિધાનોનો આખો ને આખો ઢાંચો આપને સાવધાન રાખવા, સતર્ક રાખવા, જાગરૂક રાખવા, નિયમોનું પાલન કરવા માટે બનાવવામાં આવ્યો છે. એટલે એનું સ્વરૂપ તો સાચું છે અને એ રહેવું જોઈએ, જેથી માણસનું એટેન્શનમાં રહેવાનું, સાવધાન રહેવાનું, જાગરૂક રહેવાનું, વિધિ અને વ્યવસ્થા સાથે કામ કરવાનું, અનુશાસનના નિયમોનું પાલન કરવાનું ધ્યાન જળવાઈ રહે. નહિતર ઢીલોપોચો માણસ બધું કામ બગાડી નાંખશે. એટલે અનુશાસન જાળવી રાખવા માટે શાસ્ત્રકારોએ જે મર્યાદાઓ બતાવી છે તેનું રક્ષણ થવું જોઈએ. તેનો હું હિમાયતી છું, વિરોધી નથી, પરંતુ જો આપ એમ માનતા હો કે તેના દ્વારા જ અમારો ઉદેશ પૂરો થઈ શકે છે, તો એ ખોટું છે. આજની વાત સમાપ્ત.

| ૐ શાંતિઃ |

JP-42. શૃંગી ઋષિનો પુત્રેષ્ટિ યજ્ઞ : અધ્યાત્મનો મર્મ સમજો-પ્રવચન : ૫

શૃંગી ઋષિનો પુત્રેષ્ટિ યજ્ઞ : અધ્યાત્મનો મર્મ સમજો 

સાથીઓ! આપણામાંથી દરેકે પોતાનું વ્યક્તિત્વ વિકસાવવું જોઈએ. વ્યક્તિત્વના વિકાસની સાથે મંત્ર કામ કરે છે, તંત્ર કામ કરે છે. શૃંગી ઋષિની ઘટના આપે બરાબર યાદ રાખવી જોઈએ. શૃંગી ઋષિની ઘટના એવી છે કે જ્યારે દશરથને ત્યાં કોઈ સંતાન ન થયું તો એમણે ગુરુ વશિષ્ઠજીને કહ્યું કે મહારાજજી! આપતો યોગ, તપ અને મંત્રોમાં ખૂબ શક્તિ છે એમ કહો છો. આપ અમને સંતાન ન આપી શકો? હા, મંત્રથી સંતાન થઈ શકે છે. પુત્રેષ્ટિ યજ્ઞનું શાસ્ત્રોમાં ખૂબ માહાત્મ્ય બતાવવામાં આવ્યું છે અને કહેવાયું છે કે સંતાન ન હોય તેણે પુત્રેષ્ટિ યજ્ઞ કરવો જોઈએ. તેનાથી સંતાન થઈ શકે છે. મહારાજજી! આપ તો અમારા ગુરુ છો. વર્ષો વીતી ગયાં, એક પણ બાળક જન્યું નથી અને મારે ત્રણ લગ્ન કરવાં પડ્યાં. હું વૃદ્ધ થઈ ગયો, છતાં આપે હજી સુધી પુત્રેષ્ટિ યજ્ઞ કેમ ન કરાવ્યો?

પુત્રેષ્ટિ યશ કોણ સફળ કરે?

ગુરુ વશિષ્ઠ કહ્યું, “રાજન ! મેં તો બાળકો ઉત્પન્ન કર્યા એટલે મારું ઓજસ અને વર્ચસ જે મંત્ર સાથે જોડાયા થયા પછી ચમત્કાર બતાવે છે એ ઓજસ, વર્ચસ ચાલ્યું ગયું. હવે હું ફક્ત મંત્રનું ઉચ્ચારણ કરી શકું છું, વિદ્યાર્થીઓને ભણાવી શકું છું, તેમને સંભળાવી શકું છું, પણ કોઈ ચમત્કાર બતાવી શકતો નથી. એટલે મારી વાણી દ્વારા બોલાયેલો મંત્ર ફળી શકે નહિ. કોઈ બીજી વ્યક્તિ એવી છે, જે એ જ મંત્ર બોલીને ચમત્કાર બતાવી શકે? હા, એવી એક વ્યક્તિ છે. હું કોશિશ કરીશ કે તેઓ આવે અને આપનો પુત્રેષ્ટિ યજ્ઞ સંપન્ન કરાવે. શૃંગી ઋષિ એવા હતા, જેમના પિતાએ, જેમના ગુરુએ અઠ્ઠાવીસ વર્ષની ઉંમર સુધી તેમને એ જ્ઞાન નહોતું થવા દીધું કે દુનિયામાં સ્ત્રીઓ પણ હોય છે. જંગલમાં રહેતા હતા, ફક્ત પુરુષોનો જ સંપર્ક હતો. સ્ત્રીઓ વિશે કોઈ ચર્ચા જ નહોતી થતી. તેમણે આશ્રમની વ્યવસ્થામાં સ્ત્રીઓનો કોઈ ઉલ્લેખ જ થવા દીધો ન હતો. શૃંગી ઋષિએ કોઈ સ્ત્રીનો ચહેરો જોયો ન હતો.

નિર્મળ – નિષ્પાપ શૃંગી

ગુરુ વશિષ્ઠ જ્યારે રાજા દશરથને આમ કહ્યું ત્યારે તેમણે કહ્યું કે હું આ માની શકતો નથી કે કોઈ માણસ સ્ત્રીને જાણે જ નહિ. ચાલો, આપને બતાવું. ગુરુ વશિષ્ઠ રાજા દશરથને લઈને લોમશ ઋષિના આશ્રમમાં દેવબાળાઓને સાથે લઈને ગયા અને અઠ્ઠાવીસ વર્ષના શૃંગી ઋષિ સામે તેમને ઊભી રાખી દીધી. શૃંગી ઋષિએ પૂછયું કે આપ કોણ છો? અમે વિદ્યાર્થી છીએ. શૃંગી ઋષિએ પૂછયું કે હુંતો અઠ્ઠાવીસ વર્ષનો થઈ ગયો અને મને દાઢીમૂછ આવી ગયાં, તો આપ સૌને દાઢીમૂછ કેમ નથી આવ્યાં? તેમણે કહ્યું કે અમે જે ગુરુકુળમાં ભણીએ છીએ ત્યાં બહુ ઠંડી પડે છે. તેથી ત્યાં બહુ મોટી ઉંમરે મૂછ ઊગે છે. અમારી ઉમર હજી એટલી નથી થઈ, એટલે અમારાં દાઢી મૂછ નથી ઊગ્યાં. તો તો આપનું ગુરુકુળ ઠંડકમાં બહુ સારું રહેતું હશે, આપને ત્યાં બહુ સારાસારાં ફળ ખાવાં મળતાં હશે. હા, અમારે ત્યાં બહુ સારાં ફળ થાય છે. કેવાં ફળ થાય છે, જરા બતાવો ! તેમણે ટોપલીમાંથી કાઢીને મીઠાઈ, ગલાબજાંબુ વગેરે તેમના હાથમાં મૂક્યાં. શૃંગી ઋષિ દોડીને પોતાના પિતા લોમશ ઋષિ પાસે ગયા અને કહ્યું કે બહારથી કેટલાક વિદ્યાર્થીઓ આવ્યા છે. તેઓ કહે છે કે અમારા ગુરુકુળમાં ઠંડકના કારણે મૂછો નથી ફૂટતી. તેમની ઉંમર પણ મારી જેમ અઠ્ઠાવીસ વર્ષ છે. તેમનાં વૃક્ષો પર એવાં ફળ થાય છે, જે આપણે ક્યારેય ખાધાં નથી. જરા, આપ પણ જુઓ. ગુલાબજાંબુ હાથમાં મૂકી દીધું. લોમશ ઋષિ હસ્યા, આ…હા, શું વાત છે

બ્રહ્મતેજની કિંમત સમજો

લોમશ ઋષિએ બહાર આવીને જોયું તો બહાર ગુરુ વશિષ્ઠ અને રાજા દશરથ ઊભા છે. તેઓ તેમનો ઇરાદો સમજી ગયા. તેમણે કહ્યું કે અમે તો પરીક્ષા લેવા આવ્યા હતા કે આવી પણ કોઈ વ્યક્તિ હોઈ શકે ખરી? હવે અમને વિશ્વાસ થઈ ગયો કે તેઓ જે મંત્ર બોલશે તે ફળશે. મિત્રો ! એ આપ કેમ નથી સમજતા? અક્ષરોને સમજો છો અને તેને મહત્ત્વ આપો છો, ક્રિયાકાંડોને મહત્ત્વ આપો છો, પણ તેની અસલિયતને આપ મહત્ત્વ કેમ નથી આપતા? એ અસલિયત આપ સમજો કે ક્રિયાકાંડો પાછળ, પૂજા ઉપાસનાનાં વિધિવિધાનો પાછળ જે શક્તિ કામ કરે છે, જે ફોર્સ કામ કરે છે, જે તાકાત કામ કરે છે, જે બ્રહ્મતેજ કામ કરે છે તેના કારણે ભગવાને મજબૂર થવું પડે છે, દેવતાઓએ મજબૂર થવું પડે છે, મંત્રોએ પોતાનો ચમત્કાર બતાવવા મજબૂર થવું પડે છે એનું માહાત્મ્ય સમજવા કેમ નથી માગતા? ના સાહેબ! એ તો બહુ મોટી ઝંઝટનું કામ છે. બહું હિંમતનું કામ છે. મોટા તોફાનનું કામ છે. હા બેટા, મોટા તોફાનનું કામ છે. ખેતી કરવી એ બહુ મોટા તોફાનનું કામ છે, ભણવું એ બહુ મોટા તોફાનનું કામ છે. વેપાર કરવો એ બહુ મોટા તોફાનનું કામ છે. પહેલવાન થવું એ બહુમોટા તોફાનનું કામ છે. પ્રત્યેક ચીજ બહુ મોટા તોફાનની છે.

JP-42. કર્મકાંડ અને ભાવનાઓનો સમન્વય કરો : અધ્યાત્મનો મર્મ સમજો-પ્રવચન : ૪

કર્મકાંડ અને ભાવનાઓનો સમન્વય કરો  : અધ્યાત્મનો મર્મ સમજો

સાથીઓ! આ રીતે આપે કર્મકાંડ અને ભાવયોગના ફરકને અને સમન્વયને સમજવા પડશે. જો આપ અધ્યાત્મના માર્ગે ચાલવા માગતા હો, તો બંને કદમ મેળવીને ચાલવાથી જ એ મંજિલને પાર કરી શકાય છે. એક કદમથી મંજિલ પાર થઈ શકતી નથી. કેવળ કર્મકાંડ આપ ગમે તેટલાં કેમ ન કરી લો, આપ ગમે તેટલાં અનુષ્ઠાન કેમ ન કરી લો, પરંતુ જો આપ એ ક્રિયાઓની, જેની તુલના હું આહારવિહાર સાથે કરું છું, જેને હું આત્મસંશોધન અને આત્મપરિષ્કાર કહું છું તેની આપ ઉપેક્ષા કરવા લાગશો, જો આપ એવું માનશો કે જપ કરવા પૂરતા. છે, રામાયણ વાંચવું પૂરતું છે, તો પછી હું આપની નિંદા કરીશ અને એમ કહીશ કે આપ મકસદ સુધી પહોંચી નહિ શકો અને જે ફાયદો લેવો જોઈએ તે આપ લઈ નહિ શકો.એટલા માટે આપ વાસ્તવિકતા જેટલી જલદી સમજી લો એટલું સારું. કર્મકાંડ નિરર્થક નથી. હું તેની નિંદા નથી કરી રહ્યો, પરંતુ કર્મકાંડની સાથે વ્યક્તિત્વનું જોડાયેલું હોવું, મનુષ્યનું જીવન પરિષ્કૃત હોવું, માણસનું સાચા હોવું, ખૂબ આવશ્યક છે. આધ્યાત્મિકતાની આ પહેલી શરત છે. જો આપ આ શરત પૂરી ન કરી શકો તો પછી સફળતા કેવી રીતે મળી શકે? આ શરત અનિવાર્ય છે, આવશ્યક છે. આ શરતની ઉપેક્ષા થઈ શકતી નથી.

સાચી સલાહ

મિત્રો ! સ્વાધ્યાયની દૃષ્ટિએ જો આપે ક્યારેક બેમાંથી એક – વ્યાયામ કે આહારવિહારની ઉપેક્ષા કરવી જ પડે, તો હું વ્યાયામની ઉપેક્ષા કરવા માટે આપને છોડી શકું. ગુરુજી ! અમે તો ઘણા દિવસ સુધી જીવવા અને સ્વસ્થ રહેવા માગીએ છીએ. સારું, તો આપ બેમાંથી એક પસંદ કરો. જો આપ વ્યાયામ માટે કહેશો તો અમે આહારવિહાર બરાબર નહિ રાખીએ. જો આપ આહારવિહાર માટે કહેશો તો વ્યાયામ બરાબર નહિ કરીએ. બેટા,બંનેને મેળવીને ચાલવામાં શું તકલીફ છે? ના સાહેબ, બંને તો અમે નહિ કરીએ. એક કરી લઈશું. આપ સૂવાની, જાગવાની, બ્રહ્મચર્યની, આહારવિહાર વગેરેની વાતો ન કહેશો, અમે ફક્ત વ્યાયામ કરતા રહીશું. બેટા, બંને કરી લઈશ તો તારું શું બગડશે? ના મહારાજજી ! આપ બેમાંથી એકનો ફેંસલો કરી દો. એ જ અમે કરીશું. ઠીક છે બેટા, તો પછી હું એ વાતની સલાહ આપીશ કે તું તારો આહારવિહાર બરાબર રાખ. જો તું વ્યાયામ નહિ કરે તો કંઈ એટલું બધું નુકસાન નહિ થાય. હા, જો આહારવિહાર બરાબર રાખવાની સાથે વ્યાયામ પણ કરીશ તો તારી જિંદગી લાંબી થઈ શકે છે. તું મજબૂત બની શકે છે, પણ જો તું એ જ વાતની હઠ લઈશ કે હું એક જ ચીજ કરીશ તો તું બરાબર આહાર લે, સમયસર સૂવાનું અને જાગવાનું રાખ. સંયમ રાખ, બ્રહ્મચર્યનું પાલન કર, તો જ વાત બનશે.

ઊંડા કુસંસ્કાર

મિત્રો! એટલે અધ્યાત્મ માટે મારે લોકોને વારંવાર આ નાનીમોટી વાતો વિશે કહેવું પડે છે. ગયા વખતે જ્યારે આપ આવ્યા હતા ત્યારે પણ આ જ કહ્યું હતું. પછી આપ કહો છો કે ગુરુજી, આ વાત આપ પહેલાં પણ કહેતા હતા, એ જ અત્યારે પણ કહી રહ્યા છો. શું કરું બેટા, આપને હજી સુધી આ વાત સમજાઈ નથી અને હું જાણતો નથી કે કેટલા સમયમાં તે સમજાશે.ચાલો, આને હું આધ્યાત્મિક્તાના ક્ષેત્રનો કુસંસ્કાર કહું છું. આ કુસંસ્કાર એટલો ઊંડો છે કે લોકોએ એમ સમજી લીધું છે કે પૂજાપાઠની પ્રક્રિયા કર્યા પછી માણસને ભગવાન પાસે જવાની સંમતિ મળી જાય છે અને ભગવાન તથા દેવીદેવતાઓનો પ્રેમ મળી જાય છે. આને હું કુસંસ્કાર કહું છું. આ કુસંસ્કાર કાઢવા માટે મારે વારંવાર આપની સાથે લડાઈ કરવી પડે છે. વારંવાર સત્યનારાયણની કથા કહેવી પડે છે અને વારંવાર ગાયત્રી મંત્રના જપ કરવાની વાત કહેવી પડે છે. વારંવાર એકની એક જ વાત કહેવી પડે છે, જેથી આ કુસંસ્કાર આપના મનમાંથી નીકળી જાય. આને ભક્તિ કે યોગ ન કહેતાં હું કુસંસ્કાર જ કહીશ, જેને આપે સર્વસ્વ માની લીધાં છે. જો આ કુસંસ્કાર આપના મનમાંથી નીકળી ગયા, તો હું સમજીશ કે મારો પરિશ્રમ સાર્થક થઈ ગયો અને આપને આધ્યાત્મિકતાના દ્વારમાં પ્રવેશવાનો અને અંદર જવાનો માર્ગ મળી ગયો.

શિક્ષણ ક્રમવાર જ સંભવ

મિત્રો ! જો આપ વાત સમજી ગયા હોત અને આપે આ વાત પર ધ્યાન આપવાનું શરૂ કરી દીધું હોત કે અમે અમારા જીવનની રીતિનીતિમાં ફેરફાર કરવાનું શરૂ કરીશું, અમારા કાર્યોમાં ફેરફાર કરવાનું શરૂ કરીશું, અમારી વિચાર કરવાની પ્રક્રિયામાં અને દૃષ્ટિકોણમાં ફેરફાર કરીશું, તો હું આપને આગળનો પાઠ ભણાવત. પછી હું આપને કુંડલિની યોગનું શિક્ષણ આપત, ચક્રજાગરણનું શિક્ષણ આપત. પછી આપને કેવું કેવું શિક્ષણ આપત? કેટલુંય શિક્ષણ મારી પાસે પડેલું છે, પરંતુ હું જોઉં છું કે જો હું સીધો એમ.એ. નો પાઠ ભણાવવાનું શરૂ કરી દઉ તો આ બાળકો પર જુલમ થશે. અરે, એમનેતો હજી ગણતરી કરતાં પણ આવડતું નથી, પલાખાં સુધ્ધાં નથી આવડતાં,કવિતા નથી આવડતી અને હું એમને ફિઝિક્સ ભણાવવાનું શરૂ કરી દઉં, કેમેસ્ટ્રી ભણાવવાનું શરૂ કરી દઉં, એના કરતાં તો એમને ન ભણાવું એ વધુ સારું. એમને એમ કહ્યું કે પહેલાં આપ કક્કો વાંચતાં શીખો, અક્ષરજ્ઞાન મેળવો, ગણતરી કરતાં શીખો, લખતાં શીખો, જ્યારે આપ આટલું શીખી લો ત્યારે હું આપને ફિઝિકસ શીખવવા તૈયાર છું. ના મહારાજજી! આપ તો ફિઝિક્સની નિંદા કરતા હતા. હા બેટા, એટલા માટે નિંદા કરતો હતો કે તું સમયથી પહેલાં જ જિદ લઈને બેઠો છે. જે કામ પૂરું કરવું જોઈએ તે કામ પૂરું કરવા માગતો નથી, આકાશમાં છલાંગ મારવા માગે છે, એટલે હું તેની નિંદા કરવા લાગું છું.

આપ પુખ્ત બની જાઓ

મિત્રો ! જ્યારે નાનું બાળક કહે છે કે પિતાજી. મારાં લગ્ન કરી દો. અરે બેટા, તારી વહુ તો કાણી છે. કાણી વહુ સાથે તારાં લગ્ન નહિ કરીએ. મારા દીકરા માટે સારામાં સારી વહુ લાવીશું. કેવડી મોટી વહુ લઈશ? દીવાલ જેટલી. ના, આ દીવાલ તો બહુ મોટી હોય છે, નાની લઈશ. સારું કેવડી મોટી, આ બળદગાડા જેવડી? હા, બળદગાડા જેવડી વહુ લઈશ. ઠીક છે. આપ સૌને મારે આમ જ ફોસલાવવા પડે છે કારણ કે આપ સૌને પાંચ-છ વર્ષમાં કેવી રીતે વહુ લાવીને આપું? ના સાહેબ, મારાં લગ્ન કરી દો. ભાઈનાં લગ્ન થઈ ગયાં છે, મારાં નથી થયાં. બેટા, હજી તું છ વર્ષનો છે અને મોટો ભાઈ બાવીસ વર્ષનો થઈ ગયો છે. તું જ્યારે બાવીસ વર્ષનો થઈ જઈશ ત્યારે તારા માટે પણ વહુ લાવી દઈશ. તને નોકરીએ પણ વળગાડી દઈશ. સારું તો મને સાઈલ લાવી આપો. ના બેટા, હજી તું છ વર્ષનો છે, તારાથી ચડી પણ નહિ શકાય, પડી જઈશ. તું થોડો મોટો થઈ જ, પછી લાવી આપીશ.

મિત્રો! આધ્યાત્મિક ક્ષેત્રમાં હવે આપે પણ મોટા થવું જોઈએ. આધ્યાત્મિક ક્ષેત્રમાં આપે પુખ્ત બનવું જોઈએ. જ્યારે આપ પુખ્ત થશો ત્યારે હું કે મારા પછી કોઈ બીજું શીખવશે. તે આપને કર્મકાંડ, જેને આપ જાદુ માનો છો અને જેની હું ઠેકડી ઉડાવતો રહું છું કે તે માત્ર જાદુ છે. ના બેટા, એ જાદુ નથી. અધ્યાત્મની ઉપાસનાઓ, સાધનાઓ જાદુ નથી. એ સત્ય છે, પરંતુ હું આપને જાદુ એટલા માટે કહું છું કે માટીમાંથી સોનું બની શકે છે, રૂપિયા બની શકે છે, પરંતુ શરત એટલી જ છે કે તેને વૈજ્ઞાનિક રીતે કરવામાં આવે. જમીનમાં ખેતી કરો અને તેમાંથી રૂપિયા કમાઓ એ રીત સાચી છે. માટીમાંથી આપ સીધા રૂપિયા કમાવા માગો છો, એનો મતલબ એ થયો કે આપ કર્મકાંડથી, પૂજા ઉપાસનાથી, મંત્રતંત્રથી ચમત્કાર ઇચ્છો છો. મંત્રતંત્રમાંથી ચમત્કાર મળતા હોત, તો આ બાબાજીઓ અને પંડિતોએ ક્યારના બધા ચમત્કારો ભેગા કરીને પોતાની ઝોળીમાં ભરી લીધા હોત અને આપને તમાશો જોવા પણ ન મળત.એવું થઈ શકતું નથી. આપ ક્રમવાર વાંચો, વર્ગવાર આગળ વધો, નંબરથી વધો અને જે લાભ ઉઠાવી શકો તે લાભ ઉઠાવો. સમયથી પહેલાં આપ કહેશો કે અમને મૂછ લગાવી દો. સારું બેટા, લાવ ચાર આના, જે અત્યારે જ તને મૂછ લગાવી દઉં છું. અરે આ કેવી મૂછ છે? આ તો નીકળી ગઈ ! તારે કેવી મૂછ જોઈતી હતી? આપના જેવી મૂછ જોઈતી હતી, જે ખેંચવા છતાંય નીકળતી નથી. બેટા, તો અત્યારે થંભી જા. હજી તું છ વર્ષનો છે. વીસ વર્ષ પછી તને અસલી મૂછ આવશે. હજી તારી ઉંમર એટલી મોટી નથી થઈ.

%d bloggers like this: