चैत्र नवरात्रि गायत्री अनुष्ठान साधना 13 अप्रैल से 21 अप्रैल-2021

चैत्र नवरात्रि गायत्री अनुष्ठान साधना 13 अप्रैल से 21 अप्रैल-2021

संधिवेला , साधनावेला , अध्यात्मवेला , आत्मसात की वेला , सकारात्मक को बढाने की वेला

नवरात्रि की अवधी दिव्य अवधी इस विशेष अवधी में प्रकृति का ऐसा अनुग्रह बरसता है जिसका इंतजार सभी साधु संत महात्मा साधक गृहस्थ करते हैं

अमृत वर्षा का लाभ
जिस तरह बरसात के समय जो जितना बड़ा पात्र रखता हैं उतनी ही मात्रा में वरुण देव बिना भेदभाव के अपना अनुग्रह देते हैं
वैसे ही साधक जितना बडा अपने साधना स्वाध्याय संयम सेवा का पात्र इन दिनों रखता है उसी अनुपात बिना भेदभाव के आद्यशक्ति सविता का अमृत स्नेह शक्ति का त्रिवेणी लाभ साधक को प्राप्त होता हैं

इस दिव्य अवधी का लाभ सभी को उठाना चाहिए , भले ही कम हो या ज्यादा , मौका नही छोड़ना हैं …

इस महान वेला में हम साधक गुरु , गायत्री , गंगा , गौ और गीता को साध्य बना करके अपनी साधना का लक्ष्य पा सकते हैं :-

गुरु :- नौ दिन सिर्फ व सिर्फ गुरुसत्ता का पठन , पाठन , मनन , चिन्तन और ध्यान
गायत्री :- नौ दिनों में गायत्री का 24,000 मंत्र जप या 2400 मंत्र लेखन या 240 गायत्री चालीसा का अनुष्ठान
गंगा :- कलश की स्थापना
गौ :- गौघृत अखण्ड दीपक की स्थापना , गौ पंच गव्य का सेवन
गीता :- गायत्री महाविज्ञान का स्वाध्याय

गायत्री अनुष्ठान
गायत्री अनुष्ठान के अनन्त फायदे हैं , और वह जब नवरात्री में की जाती हैं तो उसका लाभ और कई गुना बढ़ जाती हैं ।

अनुष्ठान के सभी नियमों के पालन से अत्याधिक आध्यात्मिक ऊर्जा को ग्रहण किया जा सकता हैं
यह साधना की उत्तम दिव्य सन्धि हैं …

क्या करना हैं ?
संयम , साधना , स्वाध्याय और सेवा नियम :-

  • संयम:-*
    1) आहार :- पुर्ण शाकाहारी भोजन ; कम से कम अन्न का सेवन ; हो सके तो सिर्फ सिर्फ घर का ही भोजन का सेवन ; हो सके तो अस्वाद भोजन का सेवन ; हो सके तो सिर्फ व सिर्फ गौ दूध ; दही , घी , रस और जल का सेवन अधिक मात्रा में बिना प्यास के भी जल का सेवन …

2) तप जमीन / तख्ते पर सोना ; अपना काम खुद करना ;
3) ब्रह्मचर्य शारिरिक , मानसिक , वाचिक ब्रह्मचर्य का पूर्ण पालन
4) मौन हो सके तो पूरे नौ दिन मौन का पालन ; नही तो प्रतिदिन 1-2 घंटे का मौन ; कम से कम बोले , मीठा बोले , मुस्कुराते हुये बोले ; सत्य वाचा का पूर्ण पालन करे ; टेलीविजन और सिनेमा से दूरी ; सकारात्मक बाते ही चिंतन में लाये और करे
5) अहिंसा शरीर , मन और वाचा से किसी भी जीव को नही दुखाये

  • *साधना **
    1) जप रोजाना कम से कम तीन घण्टे का जप / गायत्री मंत्र लेखन / गायत्री चालीसा
    2) ध्यान रोजाना परम पूज्य गुरुदेव के साथ 30 मिनिट का ध्यान
    3) आत्मबोध उठते ही 5-10 मिनिट सविता देवता का ध्यान और पूरे दिनचर्या की रूपरेखा
    4) तत्वबोध सोने के पहले गुरुदेव और माताजी का ध्यान , अपनी गलतियों के लिए क्षमा और प्रणाम करते हुए अपने आप को गुरुचेतना में लीन
    5) नादयोग माताजी के साथ मे कम से कम 15 मिनिट का नादयोग
    6) गायत्री यज्ञ रोजाना घर पर 24 मंत्राहुति
    7) सामुहिक यज्ञ रविवार को गुरु भाई बहनों के साथ ऑनलाइन या ऑफलाइन यज्ञ
  • *स्वाध्याय **
    रोजाना कम से कम 1 घंटे का गायत्री महाविज्ञान या किसी एक गायत्री वांगमय का स्वाध्याय
  • *सेवा **
    रोजाना गायत्री प्रार्थना सभी की मंगल कामना के लिये अपनी साधना की आहुति

कैसे करना हैं ?
1) संकल्प 13-अप्रिल के ब्रह्म मुहूर्त में गुरुदेव और माताजी आवाहन और सान्निध्य में अनुष्ठान के लिए संकल्पित होना
2) पूर्णाहुति
21-अप्रैल को गायत्री हवन के साथ मे पूर्णाहुति ;
पूर्णाहुति में कम से कम अपनी एक बुराई का त्याग और एक अच्छाई का आत्मसात ;
3) दान अपने अंश समय प्रतिभा का दान समाजहित लोकहित के लिये

हम सब की नवरात्री साधना सफल हो उसके लिए गुरुसत्ता का मार्गदर्शन और आशीर्वाद बना रहे यही उनके चरणों मे प्रार्थना …
तस्मै श्री गुरुवे नमः

આ શ્રૃંખલા હારમાળાનું આ ‘દેવ સંસ્કૃતિ વ્યાપક બનશે સીમિત નહીં રહે

પુસ્તકનો પરિચય મેળવવા માંગો છો?

પ્રસ્તૃત પુષ્પમાળામાં એ પ્રયત્ન કરવામાં આવ્યો છે કે આત્મવિજ્ઞાનથી માંડી વ્યવહારિક અઘ્યાત્મના દરેક ક્ષેત્રને સ્પર્શતા ગાગરમાં સાગર જેવા કિંમતી વિચારોને ક્રમબદ્ધ રીતે આ૫ની સમક્ષ મૂકવામાં આવે. આ શ્રૃંખલા હારમાળાનું

આ ‘દેવ સંસ્કૃતિ વ્યાપક બનશે સીમિત નહીં રહે
લેખિકા : માતા ભગવતી દેવી શર્મા આશા રાખવામાં આવે છે કે વાચકો આ વિચાર અમૃત વડે જાતે લાભ મેળવે અને બીજા અનેકો સુધી આ રોશની પ્રકાશને ફેલાવે.
આ પુસ્તક ના મહત્વના મુદ્દા :
🕉️ “ભારતીય સંસ્કૃતિ – દેવ સંસ્કૃતિ”
🕉️ “અનેકતામાં એકતા દેવસંસ્કૃતિની વિશેષતા”
🕉️ “પ્રવાસી ભારતીયો માટે એક સુનિશ્ચિત કાર્યક્રમ”
🕉️ “સંસ્કારયુક્ત શિક્ષાની વ્યવસ્થા”
🕉️ “શાંતિકુંજ : હરિદ્વાર સાંસ્કૃતિક પુનરુત્થાનનું કેન્દ્ર”

પુસ્તકનો પરિચય મેળવવા માંગો છો?
પુસ્તક પરિચય ઑડિયો :

ઇ-બુક વાંચવા માટે આ લિંકને ક્લિક કરો.

_ તમને પુસ્તક કેવી લાગી, અમને તમારા વિચારો જણાવો. જ્યારે તમને ગમે, ત્યારે આ પુસ્તક તમારા મનપસંદ, મિત્રો અને ભાઈઓ સાથે શેર કરો.

-આવતીકાલે અમે ફરી એક નવી પુસ્તક લઈને તમારી સામે આવીશું. અમે તમારા મૂલ્યવાન પ્રતિસાદની રાહ જોતા રહીશુ।

  • 😊 તમારું વાંચન આનંદદાયક બને. આ શુભેચ્છાઓ સાથે 🙏

શુભેચ્છાઓ, સાહિત્યની ટીમ

આજનું પુસ્તક : કામ ઉલ્લાસ એક સર્જનાત્મક ઉપયોગ

પુસ્તકનું નામ : કામ ઉલ્લાસ એક સર્જનાત્મક ઉપયોગ

લેખક : પંડિત શ્રીરામ શર્મા આચાર્ય

વૈજ્ઞાનિક શબ્દોમાં પ્રકૃતિને રયિ અને પુરુષને પ્રાણ કહેવાય છે. આને શક્તિ અને શિવ કહે છે. વેદોમાં એને સોમ અને અગ્નિ કહે છે. અધિક સમજવું હોય તો ઋણ(નેગેટિવ) અને ઘન (પોઝિટિવ) વિદ્યુત ધારાઓ કહી શકાય છે. વિદ્યુત વિજ્ઞાનના જ્ઞાતા જાણે છે કે પ્રવાહ (કરંટ)ના અંતરાલમાં ઋણ – ઘન બન્ને ધારાઓનું મિલન-વિસર્જન થતા રહે છે. આ મિલન – વિસર્જનની ક્રિયા ન હોય તો વિજળી નો ઉદ્દભવ સંભવી જ ન શકે.
સૃષ્ટિની શરૂઆત પ્રકૃતિ અને પુરુષ બન્નેના મિલનથી થઈ છે.આધ્યાત્મિક કામ વિજ્ઞાન નર-નારીની નિર્મળ સમીપતાનું સમર્થન કરે છે. દામ્પત્યજીવનમાં તેને ઈન્દ્રિય તૃપ્તિ અને કામક્રિડા દ્વારા ઉત્પન્ન થતા હર્ષોલ્લાસની પરિધિ સુધી જ સિમિત રાખી શકાય છે એને અતિરિક્ત એ સૌમ્ય સામિપ્ય અપ્રતિબંધિત રહેવું જોઇએ.
મનુષ્ય જીવનમાં ઈન્દ્રિય સંયમ, વિચાર સંયમ, અને સમય સંયમની ઉપયોગિતાનું મહત્વ જરૂરી છે. દરેક પ્રકારની સંયમશક્તિના ઉપાર્જન માટે વ્યક્તિગત દષ્ટિકોણનું પરિસ્કૃતિ હોવું શ્રેયસ્કર અને અનિવાર્ય છે. સંયમશક્તિનો સર્જનાત્મક ઉપયોગ વ્યક્તિ, સમાજ, રાષ્ટ્ર તેમજ વિશ્વ માટે લાભદાયક છે. શારીરિક દુષ્કર્મોની જેમ માનસિક દુષ્કર્મો નો પણ સ્વાસ્થ્ય પર પ્રભાવ પડે છે. અશ્લીલ ચિંતનનો કુપ્રભાવ એકલા એ જ વ્યક્તિ પર નહીં પરંતુ બીમારીની જેમ સમાજમાં પણ ફેલાતો રહે છે.

સદ્ વાક્યો :
⭐ અધ્યાત્મ તત્વજ્ઞાનની માન્યતાઓ નર-નારીની વચ્ચે ઊભી કરવામાં આવેલ અનિચ્છનીય દિવાલો તેમજ મનુષ્યને અલગ પાડીને જે એકબીજાના સહકાર-સહયોગમાં અસ્વાભાવિક અને અપ્રાકૃતિક પ્રતિબંધ છે તેને દૂર કરી રહી છે.
⭐ ઈશ્વરના અનુદાન રૂપી નારીરત્નને નિર્દયતાપૂર્વક પ્રતિબંધિત કરવામાં આવશે તો તેની પ્રતિક્રિયા પણ અવળી અને અનુપયોગી જ હશે.

જરૂરી સૂચનો :
🕉️ શક્તિઓનો અનાવશ્યક અપવ્યય થાય નહીં તેનું ધ્યાન રાખવું જરૂરી
🕉️ સમય રૂપી સંપત્તિને જે કામમાં લગાવીએ તે કામમાં પ્રગતિ થવા લાગે છે.
🕉️ સુવિધા અને સ્વાસ્થ્યના નિયમોને ધ્યાનમાં રાખીને પોતાની એક દિનચર્યા બનાવીને દૃઢતાપૂર્વક પાલન કરવું જરૂરી.
🕉️ ઉત્તમ સ્વાસ્થ્ય માટે માનસિક વ્યાભિચારની ભયંકર સંક્રામક બીમારીથી સ્વયંની રક્ષા અતિઆવશ્યક
🕉️ સૂર્યોદય પહેલાંનો બે કલાકનો સમય-‘અમૃત સમય’

લેખક વિશે
_પંડિત શ્રીરામ શર્મા આચાર્ય * (1911-1990), ભારતીય સ્વાતંત્ર્ય સેનાની, સમાજ સુધારક, મહાન ગાયત્રી સાધક અને વૈજ્ઞાનિક આધ્યાત્મિકતાના પ્રણેતા, તેમણે 3200 થી વધુ પુસ્તકો લખ્યા.

2 મિનિટથી ઓછા સમયમાં કોઈ પુસ્તકનો પરિચય મેળવવા માંગો છો?

ઑડિયો – વીડિયો :

ઇ-બુક વાંચવા માટે આ લિંકને ક્લિક કરો.

_ તમને પુસ્તક કેવી લાગી, અમને તમારા વિચારો જણાવો. જ્યારે તમને ગમે, ત્યારે આ પુસ્તક તમારા મનપસંદ, મિત્રો અને ભાઈઓ સાથે શેર કરો.

-આવતીકાલે અમે ફરી એક નવી પુસ્તક લઈને તમારી સામે આવીશું. અમે તમારા મૂલ્યવાન પ્રતિસાદની રાહ જોતા રહીશુ।

  • 😊 તમારું વાંચન આનંદદાયક બને. આ શુભેચ્છાઓ સાથે 🙏

શુભેચ્છાઓ,
સાહિત્યની ટીમ

આજનું પુસ્તક : દેવસંસ્કૃતિનો મેરુદંડ વાનપ્રસ્થ છે.

દેવસંસ્કૃતિનો મેરુદંડ વાનપ્રસ્થ છે.

લેખક : પંડિત શ્રીરામ શર્મા આચાર્ય

માનવીય ગરિમા જાળવવા માટે સદ્ ગુણો જરૂરી જ નહીં પરંતુ અનિવાર્ય પણ છે. સંસ્કારોનું સિંચન એ જ સદગુણોને જીવનમાં ઉતારવા માટેનો એક સશક્ત મનોવૈજ્ઞાનિક અને આધ્યાત્મિક પ્રયાસ છે. સદગુણોનું વ્યક્તિત્વ સાથે મિલન એટલે જ સંસ્કાર.

ભારતીય સંસ્કૃતિમાં ચાર આશ્રમ વર્ણવેલા છે. બ્રહ્મચર્ય, ગૃહસ્થ, વાનપ્રસ્થ, અને સન્યાસ . સમાજમાં વાનપ્રસ્થ પરંપરાની વ્યવસ્થા સાધુ, બ્રાહ્મણોનું કર્તવ્ય નિભાવનાર લોકોને ઘડવા માટે તૈયાર કરવામાં આવી હતી. અડધું જ આયુષ્ય અંગત અને પારિવારિક જીવન માટે માનવામાં આવતું હતું.બાકીનું જીવન લોકોની અમાનત માનીને તેમના માટે સમર્પિત કરવાનો પ્રયત્ન કરવામાં આવતો હતો. વાનપ્રસ્થનો લાભ વ્યક્તિને અંગત સ્તરે પણ મળતો હતો. આત્મ કલ્યાણના ઉપાયોને અપનાવવા તેનું સફળ પ્રયોગ કરવા માટે ક્ષેત્ર, સમય અને પરિસ્થિતિઓ મળતી હતી. એ જરૂરી હતું કે જન્મથી કુળ કે વંશ વિશેષ ધરાવનાર વ્યક્તિ જ સાધુ-બ્રાહ્મણની જીવનશૈલી અપનાવે. પરંતુ પ્રત્યેક ભાવનાશીલ તપ-ત્યાગ સંયમ- સેવામાં મગ્ન રહીને સાધુ બ્રાહ્મણનું જીવનચરિતાર્થ કરતા હતા. આજે દરેક ધર્મ પ્રેમી લોકસેવકને વાનપ્રસ્થનું જીવન અપનાવવા માટે યુગધર્મ પોકારી રહ્યો છે.

સતયુગની વાપસી આ એક વિધિ વ્યવસ્થા પર અવલંબીત છે.મનુષ્ય જીવન માત્ર પેટ-પ્રજનન સુધી સિમિત રહીને પશુઓની જેમ શ્વાસ વેડફી નાંખવા માટે નથી પરંતુ તેનાથી આત્મકલ્યાણ અને લોકકલ્યાણના આદર્શોની પૂર્તિ કોઈના કોઈ સ્વરૂપે થતી રહેવી જોઈએ..

સદ્ વાક્યો :-
⭐ જ્યારે – જ્યારે દુષ્પ્રવૃત્તિઓ વધી છે – સતપ્રવૃત્તિઓ નો લોપ થયો છે અને લોકજીવન અંધકારમય થયું છે ત્યારે-ત્યારે ધર્માચરણના જીવંત સ્વરૂપ વાનપ્રસ્થ ભાવ સંપન્ન સર્જન શિલ્પીઓએ જ જવાબદારી અદા કરી છે.
⭐ સમજદારોને અનુરોધ અને આગ્રહ એક જ છે કે ઉપલબ્ધ જીવન સંપદામાંથી જેટલો વધારે ભાગ પૂણ્ય – પરમાર્થ માટે લગાવવાનું સંભવ હોય એટલું પુરી તત્પરતાથી લગાવવાનું અને અભિષ્ટ ઉદ્દેશ્ય માટે સમર્પિત કરવાનો પ્રયત્ન કરવામાં આવે.

મહત્ત્વના આકર્ષક મુદ્દા :

🕉️ દેવસંસ્કૃતિનો મેરુદંડ છે વાનપ્રસ્થ
🕉️ પૃથ્વીના દેવતા-ભૂસુર- પુરોહિત
🕉️ સરળ પરંતુ અતિ પ્રભાવી કાર્યપદ્ધતિ
🕉️ અનુકરણીય આદર્શ આપણે જ પ્રસ્તુત કરવાનું છે.
🕉️ સામાજિક સ્વસ્થતા માટે વાનપ્રસ્થ પરંપરા આવશ્યક જ નહીં પરંતુ અનિવાર્ય પણ છે.

લેખક વિશે
_પંડિત શ્રીરામ શર્મા આચાર્ય * (1911-1990), ભારતીય સ્વાતંત્ર્ય સેનાની, સમાજ સુધારક, મહાન ગાયત્રી સાધક અને વૈજ્ઞાનિક આધ્યાત્મિકતાના પ્રણેતા, તેમણે 3200 થી વધુ પુસ્તકો લખ્યા.

2 મિનિટથી ઓછા સમયમાં કોઈ પુસ્તકનો પરિચય મેળવવા માંગો છો?

ઑડિયો – વીડિયો :

ઇ-બુક વાંચવા માટે આ લિંકને ક્લિક કરો.

_ તમને પુસ્તક કેવી લાગી, અમને તમારા વિચારો જણાવો. જ્યારે તમને ગમે, ત્યારે આ પુસ્તક તમારા મનપસંદ, મિત્રો અને ભાઈઓ સાથે શેર કરો.

-આવતીકાલે અમે ફરી એક નવી પુસ્તક લઈને તમારી સામે આવીશું. અમે તમારા મૂલ્યવાન પ્રતિસાદની રાહ જોતા રહીશુ।

  • 😊 તમારું વાંચન આનંદદાયક બને. આ શુભેચ્છાઓ સાથે 🙏

શુભેચ્છાઓ,
સાહિત્યની ટીમ

૧૬. માલવીયાજી દ્વારા નિર્ણય

માલવીયાજી દ્વારા નિર્ણય

સ્ત્રીઓને વેદમંત્રોનો અધિકાર છે કે નહીં એ પ્રશ્ન ઉપર કાશીના પંડિતોમાં મોટો વિવાદ થયો હતો. હિન્દુ વિશ્વવિદ્યાલયમાં કુમારી કલ્યાણી નામની વિદ્યાર્થીની વેદના વર્ગમાં પ્રવેશ મેળવવા ઇચ્છતી હતી, પરંતુ પ્રચલિત માન્યતાનુસાર વિશ્વવિદ્યાલયે એને દાખલ કરવાનો ઇન્કાર કર્યો. અધિકારીઓનું કહેવું હતું કે શાસ્ત્રોમાં સ્ત્રીઓને વેદનો અધિકાર આપવામાં આવ્યો નથી.

આ વિષય પર પત્ર-પત્રિકાઓમાં ઘણા દિવસ વાદવિવાદ ચાલ્યો. વેદાધિકારના સમર્થનમાં “સાર્વદેશિક પત્રે ઘણા લેખો છાપ્યા અને વિરોધમાં કાશીને “સિદ્ધાંત’ પત્રમાં પણ ઘણા લેખો પ્રસિદ્ધ થયા. આર્ય સમાજ તરફથી ડેયૂટેશન વિશ્વવિદ્યાલયના અધિકારીઓને મળ્યું. દેશભરમાં આ વિષયની પુષ્કળ ચર્ચા થઈ.

અંતે વિશ્વવિદ્યાલયે મહામના મદનમોહન માલવીયાના પ્રમુખપણા નીચે આ પ્રશ્નનો વિચાર કરવા માટે એક કમિટી નીમી. તેમાં અનેક ધાર્મિક વિદ્વાનોને સામેલ કરવામાં આવ્યા હતા. એ કમિટીએ આ બાબતમાં શાસ્ત્રોનું ગંભીર વિવેચન કરીને એવો નિષ્કર્ષ કાઢ્યો કે સ્ત્રીઓને પણ પુરુષોની જેમ વેદાધિકાર છે. આ નિર્ણયની ઘોષણા તા. ૨૨મી ઑગસ્ટ, ૧૯પ૬ને દિને સનાતન ધર્મના પ્રાણસ્વરૂપ ગણાતા મહામના માલવીયાજીએ કરી. તદઅનુસાર કુમારી કલ્યાણીદેવીને હિન્દુ વિશ્વવિદ્યાલયના વેદ વર્ગમાં દાખલ કરવામાં આવી અને શાસ્ત્રીય આધારે નિર્ણય કરવામાં આવ્યો કે વિશ્વવિદ્યાલયમાં સ્ત્રીઓના વેદાધ્યયન પર કોઈ પ્રતિબંધ રહેશે નહીં. સ્ત્રીઓ પણ પુરુષોની જેમ વેદનો અભ્યાસ કરી શકશે.

મહામના માલવીયાજી તથા એમના સહયોગી અન્ય વિદ્વાનો પણ કોઈ સનાતન ધર્મ વિરોધી હોવાનો સંદેહ કરી શકે એમ નથી. સનાતન ધર્મમાં એમની આસ્થા પ્રસિદ્ધ છે. આવા લોકોએ આ પ્રશ્નનો ઉકેલ કરી દીધો હોવા છતાં જે લોકો વેદાધિકાર નથી એમ કહેતા હોય તેમની બુદ્ધિને કેવા પ્રકારની કહેવી, તેની સમજ પડતી નથી.

૫. મદનમોહન માલવીયા સનાતન ધર્મના પ્રાણ હતા. એમનું શાસ્ત્રજ્ઞાન, એમની વિદ્વત્તા, દૂરદર્શિતા અને ધાર્મિક દઢતા અસંદિગ્ધ હતાં. આવા મહાપંડિતે અનેક પ્રામાણિક વિદ્વાનો સાથે ચર્ચાવિચારણા કરીને સ્ત્રીઓના અધિકારનો સ્વીકાર કર્યો છે, તે નિર્ણય પછી પણ જે લોકો તે બાબતમાં પ્રશ્નો ઊભા કરે છે, તેમના હઠાગ્રહને દૂર કરવા સ્વયં બ્રહ્માજી પણ અસમર્થ છે.

ખેદની વાત એ છે કે લોકો સમયની ગતિને પણ ઓળખતા નથી. હિંદુ સમાજની ઘટતી સંખ્યા અને શક્તિનો પણ ખ્યાલ કરતા નથી ને માત્ર પાંચ-પચીસ કલ્પિત અને ક્ષેપક શ્લોકોને આધારે દેશ અને સમાજનું અહિત કરવા તૈયાર થઈ જાય છે. પ્રાચીનકાળની અને આજની વિદ્વાન સ્ત્રીઓનાં નામ આજે પણ જગતમાં પ્રસિદ્ધ છે. વેદોમાં સંખ્યાબંધ સ્ત્રી ઋષિઓના ઉલ્લેખ મંત્રદષ્ટા તરીકે મળે છે. છતાં એવા માણસો એ તરફ ન જોતાં મધ્યકાળમાં મહાન ઋષિઓના નામે લખેલા કેટલાક સ્વાર્થી લોકોના લખેલાં પુસ્તકોને આધારે સમાજ સુધારના પવિત્ર કાર્યમાં દખલ કર્યા કરે છે. આવા માણસો તરફ ધ્યાન ન આપતાં વર્તમાન યુગના ઋષિ માલવીયાજીની સંમતિનું અનુસરણ કરવું એ જ સમાજસેવકોનું કર્તવ્ય છે.

આજનું પુસ્તક : દુર્ગતિ અને સદ્ ગતિનું કારણ આપણે સ્વયં

પુસ્તકનું નામ : દુર્ગતિ અને સદ્ ગતિનું કારણ આપણે સ્વયં

લેખક- પંડિત શ્રીરામ શર્મા આચાર્ય

સૃષ્ટિના સર્જનહારે મનુષ્ય જીવન વિશેષ ઉદ્દેશ્ય માટે બનાવ્યું છે અને વિશેષ ઉપહારના રૂપમાં આપ્યું છે. દેવ (દેવત્વ) ને સજાવી-ઉભારી શકાય તો આ ધરતી પર આપણે સ્વર્ગનું દર્શન કરી શકીએ. અધ્યાત્મની શિક્ષા એજ છે કે આપણી અંદર સ્વયંને નીરખીએ, સમજીએ, ઓળખીએ, આપણી ગતિવિધિઓ, ભૂલોની સામે નજર કરી જાગૃત થઇએ.જ્યારે આવા પ્રયત્નોમાં સફળ થઇએ તો સમજી લેવું જોઇએ કે આપણે સાચા અર્થમાં અધ્યાત્મવાદી બની ગયા. અધ્યાત્મ દ્વારા જ મનુષ્યની અસંખ્ય સમસ્યાઓનું સમાધાન થઇ શકે છે.

સંસારમાં એકતાની દિશામાં જો આપણે ચાલવા લાગીએ તો ઘણી પ્રસન્નતાદાયક પરિસ્થિતિઓ પેદા થઈ જાય. દુનિયાની બધી ભાષા જો એક થઈ જાય અને અલગ-અલગ ભાષાઓ માટે લડાઇ-ઝઘડા કરવાનું આપણે બંધ કરી દઈએ તો જ્ઞાનની વૃદ્ધિમાં ઘણી-બધી સહાયતા મળી શકે છે.

અસુરત્વ અને દેવત્વમાં નિરંતર સંઘર્ષ એટલા માટે થાય છે કે જીવન સંપદા પર અધિકાર જમાવવા બન્ને પ્રબળ ચેષ્ટા કરતા હોય છે. દેવત્વની માંગ એ છે કે દિવ્ય જીવન જીવવું. આપણું આચરણ અનુકરણીય રહે. અસુરતા તાત્કાલિક વાસના અને તૃષ્ણાની તૃપ્તિ ઈચ્છે છે. દેવાસુર સંગ્રામના કથાનકોમાં અસુરોની વિજય ક્યારેય સ્થાયી રહી શકી નથી.એમને ફરી પરાજિત થવું પડ્યું અને દેવતાઓએ પોતાના પૂર્વ પદ પુન: પ્રાપ્ત કરી લીધા.

⭐આપણે ઈશ્વરને સર્વવ્યાપી, ન્યાયકારી માનીને એના અનુશાસનને આપણા જીવનમાં ઉતારીશું.
⭐શરીરને ભગવાનનું મંદિર સમજીને આત્મસંયમ તથા નિયમિતતા દ્વારા આરોગ્યનું રક્ષણ કરીશું .
⭐મનુષ્ય પોતે જ પોતાનો ભાગ્યવિધાતા છે – આ વિશ્વાસના આધાર પર અમારી માન્યતા છે કે અમે ઉત્કૃષ્ટ બનીશું અને બીજાઓને પણ શ્રેષ્ઠ બનાવીશું.

🕉️ દેવત્વનું સ્વરૂપ છે – વ્યાપકતા
🕉️ સ્વર્ગ-નરક આપણી અંદર જ છે.
દેવ-દાનવ આપણી અંદર જ છે.
🕉️ દરિદ્રતા પૈસાની કમીનું નામ નથી, મનુષ્યની આંતરિક કૃપણતાનું નામ દરિદ્રતા છે.
🕉️ સંત ઇમર્સન કહેતા હતા કે મને નરકમાં મોકલશો તો ત્યાં પણ હું મારા માટે સ્વર્ગ બનાવી લઈશ.
🕉️ જીવનમાં આનંદ કે અભાવનું કારણ – વિકૃત દૃષ્ટિકોણ

લેખક વિશે
_પંડિત શ્રીરામ શર્મા આચાર્ય * (1911-1990), ભારતીય સ્વાતંત્ર્ય સેનાની, સમાજ સુધારક, મહાન ગાયત્રી સાધક અને વૈજ્ઞાનિક આધ્યાત્મિકતાના પ્રણેતા, તેમણે 3200 થી વધુ પુસ્તકો લખ્યા.

2 મિનિટથી ઓછા સમયમાં કોઈ પુસ્તકનો પરિચય મેળવવા માંગો છો?

ઑડિયો – વિડિયો :

ઇ-બુક વાંચવા માટે આ લિંકને ક્લિક કરો.

_ તમને પુસ્તક કેવી લાગી, અમને તમારા વિચારો જણાવો. જ્યારે તમને ગમે, ત્યારે આ પુસ્તક તમારા મનપસંદ, મિત્રો અને ભાઈઓ સાથે શેર કરો.

-આવતીકાલે અમે ફરી એક નવી પુસ્તક લઈને તમારી સામે આવીશું. અમે તમારા મૂલ્યવાન પ્રતિસાદની રાહ જોતા રહીશુ।

  • 😊 તમારું વાંચન આનંદદાયક બને. આ શુભેચ્છાઓ સાથે 🙏

શુભેચ્છાઓ,
સાહિત્યની ટીમ

૧૫. નારી પર પ્રતિબંધ અને લાંછન શા માટે ?

નારી પર પ્રતિબંધ અને લાંછન શા માટે ?

ગાયત્રી ઉપાસનાનો અર્થ છે ઈશ્વરને માતા માનીને તેના ખોળામાં બેસવું. જગતના જેટલા સંબંધો છે, જેટલી સગાઈઓ છે તે બધામાં માતાની સગાઈ વધારે પ્રેમપૂર્ણ અને અધિક ઘનિષ્ટ છે. પ્રભુને જે દૃષ્ટિએ આપણે જોઈએ છીએ, તે ભાવના મુજબ તે આપણને જવાબ આપે છે. જો જીવ ઈશ્વરના ખોળામાં માતૃભાવનાથી બેસે છે, તો જરૂર ત્યારથી વાત્સલ્યપૂર્ણ જવાબ વાળે છે.

સ્નેહ, વાત્સલ્ય, કરુણા, દયા, મમતા, ઉદારતા, કોમલતા આદિ તત્ત્વો પુરુષના કરતાં નારીમાં વિશેષ પ્રમાણમાં હોય છે. બ્રહ્મનું અડધું વામાંગ, બ્રાહ્મીતત્ત્વ અધિક કોમળ, આકર્ષક અને જલદી દ્વવનારું હોય છે. તેથી અનાદિકાળથી ઋષિલોકો ઈશ્વરની ઉપાસના માતૃભાવે કરતા આવ્યા છે અને તેમણે ભારતીય ધર્માવલંબીને એ સુખસાધ્ય, સરલ અને શીધ્ર સફળ થનારી સાધના પ્રણાલીને અપનાવવાનો આદેશ આપ્યો છે. ગાયત્રી ઉપાસના એ પ્રત્યેક ભારતીયનું ધાર્મિક નિત્યકર્મ છે. કોઈપણ પ્રકારનું સંધ્યાવંદન કરવામાં આવે, તેમાં ગાયત્રીનું હોવું આવશ્યક છે. ખાસ પ્રકારનાં લૌકિક કે પારલૌકિક પ્રયોજનને માટે વિશેષ રૂપમાં ગાયત્રીની ઉપાસના કરવામાં આવે છે. પરંતુ એટલું ન થઈ શકતું હોય તો, નિત્યકર્મની સાધના તો દૈનિક કર્તવ્ય છે. તેને ન કરવાથી ધાર્મિક કર્તવ્યો ન કરવાનું પાપ લાગે છે.

પુત્ર અને પુત્રી બંને માતાનાં પ્રાણપ્રિય સંતાનો છે. ઈશ્વરને નર અને નારી બંને પ્યારાં છે. કોઈના તરફ ન્યાયી માતા પિતા ભેદભાવ રાખતાં નથી કે આ પુત્ર છે ને આ પુત્રી છે. ઈશ્વરે ધાર્મિક કર્તવ્યો અને આત્મકલ્યાણની સાધનાની નર અને નારી એ બંને માટે ગોઠવણ કરી છે. એ સમતા, ન્યાય અને નિષ્પક્ષતાની દષ્ટિએ ઉચિત છે. તર્ક અને પ્રમાણોથી સિદ્ધ જ છે. આ સીધાસાદા સત્યમાં વિઘ્ન નાખવું અસંગત જ ગણાય.

મનુષ્યની સમજણ ભારે વિચિત્ર છે. તેમાં કદી કદી એવી વાતો ઘૂસી જાય છે જે સર્વથા અનુચિત અને અનાવશ્યક હોય છે. પ્રાચીનકાળમાં નારી જાતિનું યોગ્ય સન્માન હતું. પછી એક સમય એવો પણ આવ્યો જ્યારે સ્ત્રી જાતિને સામૂહિક રૂપમાં વિકારવા યોગ્ય પતિત, ત્યાજ્ય, પાતકી, અનધિકારિણી અને ધૃણિત ઠરાવવામાં આવી. એ વિચારધારાએ નારીના મનુષ્યોચિત અધિકારો પર આક્રમણ કર્યું અને પુરુષની શ્રેષ્ઠતા અને સગવડનું પોષણ કરવા માટે અનેક પ્રતિબંધ મૂકીને તેને શક્તિહીન, સાહસીન, વિદ્યાહીન બનાવીને એટલી નિર્બળ બનાવી દીધી કે તે બિચારીને સમાજને માટે ઉપયોગી થઈ પડવાનું તો આવું જ રહ્યું, પણ આત્મરક્ષાને માટે પણ તે બીજાઓની આશ્રિત થઈ ગઈ. આજે ભારતની નારી પાળેલાં પશુ-પક્ષીઓ જેવી સ્થિતિમાં આવી પડી છે. એનું કારણ પેલી ઊલટી સમજ છે, જે મધ્યકાળની સામંતશાહીમાંથી ઉત્પન્ન થઈ છે. પ્રાચીન સમયમાં ભારતીય નારી પુરુષ સમોવડી હતી. રથના પૈડાં ઠીક હોવાથી સમાજની ગાડી ઉત્તમ રીતે ચાલતી હતી. પણ આજે તો એક પૈડું ક્ષતવિક્ષત થઈ જવાથી બીજું પૈડું પણ લથડી ગયું છે. અયોગ્ય નારીસમાજનો ભાર પુરષોને ખેચવો પડે છે. એ અવ્યવસ્થાથી આપણા દેશ અને જાતિને કેટલી ક્ષતિ પહોંચી છે, તેથી કલ્પના કરવી પણ મુશ્કેલ છે.

મધ્યકાલીન અંધકારયુગની કેટલીય, વિચિત્રતાઓને સુધારવાને માટે વિવેકશીલ અને દૂરદર્શી મહાપુરુષો પ્રયત્ન કરી રહ્યા છે એ આનંદની વાત છે. સુજ્ઞ પુરુષો એવો વિચાર કરવા લાગ્યા છે. મધ્યકાલીન સંકીર્ણતાની લોઢાની સાંકળથી સ્ત્રીને છોડાવવામાં ન આવે તો આપણા રાષ્ટ્રને તેનું પ્રાચીન ગૌરવ કદી પણ ફરી પ્રાપ્ત થશે નહીં. પ્રાચીન સમયમાં સ્ત્રીઓની જેવી સ્થિતિ હતી તે સ્થિતિએ તેમને પાછી પહોંચાડવાથી આપણું અડધું અંગ વિકસિત થશે અને ત્યારે જ આપણો સર્વાગી વિકાસ થઈ શકશે. આ શુભ પ્રયત્નમાં મધ્યકાલીન કુસંસ્કારો અને રૂઢિઓનું અંધાનુકરણ કરવું એને જ ધર્મ માની બેસનારી વિચારધારાને હવે કોઈ પણ પ્રકારે અટકાવી દેવી જોઈએ.

ઈશ્વરભક્તિ, ગાયત્રીની ઉપાસના જેવી બાબતમાં પણ એવું કહેવામાં આવે છે કે, સ્ત્રીઓને એનો અધિકાર નથી. એ માટે કેટલાંક પુસ્તકોના દાખલાઓ ટાંકવામાં આવે છે કે, સ્ત્રીઓએ વેદમંત્રો બોલવા નહીં. કેમ કે ગાયત્રી પણ વેદમંત્ર છે, તેથી સ્ત્રીઓએ એને અપનાવવો નહીં. આ પ્રમાણો સામે અમારો કશો વિરોધ નથી. કારણ એક સમયમાં ભારત એવી માન્યતામાંથી પસાર થયું હતું. એક જમાનામાં યુરોપમાં તો એમ માનવામાં આવતું કે ઘાસપાંદડાની જેમ સ્ત્રીઓમાં પણ આત્મા નથી અને આ બાબતમાં અહીં પણ આને મળતી જ માન્યતા બાંધી લેવામાં આવી હતી. એમ કહેવાતું હતું કે નિરિદ્રિયાહ્યમન્ત્રાશ્ચ સ્ત્રયોડનૃતમિતિ સ્થિતિઃ | અર્થાત સ્ત્રીઓને ઇન્દ્રિયો હોતી નથી. તે મંત્રથી રહિત અસત્ય સ્વરૂપિણી અને ધૃણિત છે. સ્ત્રીને ઢોર, ગમાર, શુદ્ર અને પશુની માફક મારવાને યોગ્ય ઠરાવનાર વિચારકોનું કહેવું હતું કે

પુશ્ચલ્યાશ્ચલચિત્તાશ્ય નિઃસ્નેહા ચ સ્વભાવતઃ | રક્ષિતા તત્ર તોડવીહ ભર્તૃશ્ચેતા વિકુર્વતે ||

અર્થાત સ્ત્રીઓને સ્વભાવે જ વ્યભિચારિણી, ચંચલ ચિત્તની અને પ્રેમશૂન્ય હોય છે, એમની બહુ જ હોશિયારીથી સંભાળ રાખવી જોઈએ.

વિશ્વાસપાત્રં ન કિમસ્તિ નારી | દ્વારં કિમેક નરકસ્ય નારી ||

વિજ્ઞાન્મહા વિજ્ઞમોડસ્તિ કો વા | નાર્યા: પિશાચ્ચા ન ચ વંચિતો ચઃ |

પ્રશ્ર વિશ્વાસ કરવા યોગ્ય કોણ નથી ? ઉત્તર નારી.

પ્રશ્ન નરકનું એક માત્ર વાર કર્યું ? ઉત્તર નારી. પ્રશ્ન બુદ્ધિમાન કોણ છે ? ઉત્તર જે નારીરૂપી પિશાચિણીથી ઠગાય નહીં તે.

જ્યારે સ્ત્રીઓના સંબંધમાં આવી માન્યતાઓ ફેલાવવામાં આવી હોય ત્યારે તેમને વેદશાસ્ત્રોથી, ધર્મકર્તવ્યોથી જ્ઞાન-ઉપાર્જનથી વંચિત રાખવાનો પ્રતિબંધ મૂક્યો હોય એ નવાઈની વાત નથી. આ પ્રકારના બીજા પણ અનેક પ્રતિબંધસૂચક શ્લોકો જોવામાં આવે છે.

સ્ત્રીસૂદ્રદ્વિજબન્ધૂનાં ત્રયી ન શ્રરુતિ ગોચરા | ભાગવત

અર્થાત્ સ્ત્રીઓ, શૂદ્રો અને નીચ બ્રાહ્મણોને વેદ સાંભળવાનો અધિકાર નથી.

અમન્ત્રિકા તુ કાર્યેયં સ્ત્રીણામાવૃદશેષતઃ | સંસ્કારાર્થ શરીરસ્ય યથાકાલે યથાક્રમમ્ | મનું. ર/ર૬

અર્થાત સ્ત્રીઓના જાતકર્માદિ બધા સંસ્કારો વેદમંત્રો વિના જ કરવા જોઈએ.

નન્વેવં સતિ સ્ત્રીશૂદ્રસહિતાઃ સર્વે વેદાધિકારિણીઃ |” સાયણ

સ્ત્રી અને શૂદ્રોને વેદનો અધિકાર નથી.

વેદડનધિકારાત્ |”  શંકરાચાર્ય

સ્ત્રીઓ વેદની અધિકારિણી નથી.

“અધ્યયનરહિતયા સ્ત્રિયા તદનુષ્ટનમશકયત્વાત્, તસ્માત્ પુંસ એવોપસ્થાનાદિકમ્ | ‘   માધવાચાર્ય

સ્ત્રી અધ્યયનરહિતા હોવાને કારણે મંત્રોચ્ચારણ કરી શકતી નથી તેથી પુરુષે મંત્રપાઠ કરવો.

સ્ત્રીશૂદ્રો નાધીયતામ્ !’

સ્ત્રી અને શૂદ્રોએ વેદ ભણવા નહીં.

ન હૈ કન્યા ન યુવતિઃ |

કન્યાએ કે સ્ત્રીએ પણ ન ભણવા.

આ રીતે સ્ત્રીઓને ધર્મજ્ઞાન, ઈશ્વર-ઉપાસના અને આત્મકલ્યાણથી રોકનારા પ્રતિબંધોને કેટલાક ભોળા મનુષ્યો “સનાતન” માની લે અને એનું સમર્થન કરવા માંડે છે. એવા લોકોએ જાણવું જોઈએ કે, પ્રાચીન સાહિત્યમાં આવો પ્રતિબંધ ક્યાંયે નથી. પરંતુ એમાં તો બધે સ્ત્રીઓની મહાનતાનું વર્ણન છે અને તેને પણ પુરુષોના જેટલા જ સર્વ ધાર્મિક અધિકારો હતા. આ પ્રતિબંધો તો સમય સુધી કેટલીક વ્યક્તિઓની ઘેલછાયુક્ત પ્રવૃત્તિનું પ્રમાણ માત્ર છે. એવા લોકોએ ધર્મગ્રન્થોમાં જ્યાં ત્યાં આવા બેહૂદા શ્લોકો ઘૂસાડી દઈને પોતાની પ્રવૃત્તિને ઋષિપ્રણિત હોવાનું સિદ્ધ કરવાનો પ્રયત્ન કર્યો છે.

ભગવાન મનુએ નારી જાતિની મહાનતાનો મુક્તકંઠે સ્વીકાર કરતાં લખ્યું છે કે

પ્રજાનાર્થ મહાભાગાઃ પ્રજાર્હા ગૃહદીપ્તયઃ | સ્ત્રિયઃ શ્રિયશ્ચ ગહેષુ ન વિશેષોડસ્તિ કશ્ચન . || -મનું. ૯/૨૬

યત્પય ધર્મકાર્યાણિ શુશ્રરુપા રતિરુત્તમ |  દારાધીનસ્તથા સ્વર્ગઃ પિતૃણામાન્મરશ્ચ હ || -મનું. ૯/૨૮

યત્ર નાર્યસ્તુ પૂજ્યન્ત રમન્તે તત્ર, દેવતાઃ |  યત્રૈતાસ્તુ ન પૂજ્યન્તે સર્વાતત્રાફલા ક્રિયાઃ || મનુ. ૨/૫

અર્થાત સ્ત્રીઓ પૂજાને યોગ્ય છે, મહાભાગ છે, ઘરની દીપ્તિ છે. કલ્યાણકારિણી છે, ધર્મકાર્યોની સહાયિકા છે. સ્વર્ગ સ્ત્રીઓને અધીન જ છે. જ્યાં સ્ત્રીઓની પૂજા થાય છે, ત્યાં દેવતા નિવાસ કરે છે અને જ્યાં એમનો તિરસ્કાર થાય છે, ત્યાં સર્વ ક્રિયાઓ નિષ્ફળ થઈ જાય છે.

જે મનુ ભગવાનની શ્રદ્ધા નારી જાતિ પ્રત્યે આટલી ઉચ્ચ કોટિની હતી, તેમના જ ગ્રંથોમાં કેટલેક સ્થળે સ્ત્રીઓની પેટ ભરીને નિંદા અને એમની ધાર્મિક સુવિધાનો નિષેધ છે. મન જેવા મહાપુરુષ આવી પરસ્પર વિરોધી વાતો કદી પણ લખે નહીં. જરૂર એ એમના ગ્રંથોમાં પાછળથી દાખલ કરી દેવામાં આવી છે. આ મેળવણીનાં પ્રમાણો પણ મળી આવે છે.

માયા કાપિ મનુસ્મૃતિસ્તદુચિતા વ્યાખ્યાપિ મેધાતિથે: |

સા લુપ્તૈવ વિધેર્વશાત્કવચિદપિ પ્રાપ્યં ન તત્પુસ્તકમ્ ||

ક્ષોણીન્દ્રો મદનો સહારણ સુનો દેશાન્તરરાદાહ્યતે: |

જીર્ણોદ્ધારમચીરત્ તત્ ઈતસ્તપુસ્તકૈલિખિતે ||

-મેઘાતિથિરચિત મમનુષ્ય સ્મૃતેરૂપોદ્ધાતઃ ||

અર્થાત પ્રાચીનકાળમાં કોઈ પ્રમાણિક મનુસ્મૃતિ હતી અને તેની મધ તિથિએ ઉચિત વ્યાખ્યા કરી હતી. દુર્ભાગ્યવશ તે પુસ્તક લુપ્ત થઈ ગયું, કયાંય મળી શક્યું નહીં. ત્યારે રાજા મદને તે પુસ્તકો ઉપરથી જીર્ણોદ્ધાર કરાવ્યો.

દૈત્યા સર્વે વિપ્રકુલેષુ ભૂત્વા, કલૌયુગે ભારતે ષષ્ટ સાહસ્યામ |

નિકાસ્ય કાંશ્ચિન્નવનિર્મિતાના, નિવેશન તત્ર કુર્વતિ નિત્વમ્ | -ગરૂડપુરાણ ૧/પ૯

રાક્ષસ લોકો બ્રાહ્મણ કુળમાં ઉત્પન્ન થઈને મહાભારતના છ હજાર શ્લોકોમાંથી અનેક શ્લોકોનો નિકાલ કરી નાખશે અને તેને સ્થાને નવા કૃત્રિમ શ્લોકો દાખલ કરશે. એ જ વાત માધવાચાર્યજીએ આ પ્રમાણે કહી છે

કવચિદ્ ગ્રન્ધાન્ પ્રક્ષિપન્તિ  કવચિદન્તરિતાનપિ | કુર્યુ  કવચિચ્ચ વ્યત્યાસં પ્રમાદાત્ કવચિદન્યથા ||

અનુત્સન્ના અપિ ગ્રન્થા વ્યાકુલ:  ઈતિ સર્વશઃ |

સ્વાર્થી લોકો કેટલાક ગ્રંથોનાં વચનોને પ્રક્ષિપ્ત કરી નાખે છે, ક્યાંક કાઢી નાખે છે, ક્યાંક જાણીબૂઝીને, ક્યાંક પ્રમાદથી બદલી નાખે છે. આમ પ્રાચીન ગ્રન્થો ભારે અસ્તવ્યસ્ત થઈ ગયા છે.

જે દિવસોમાં આ મિશ્રણ થઈ રહ્યું હતું, તે દિવસોમાં પણ સજાગ વિદ્વાન બ્રાહ્મણોએ આવી મેળવણીનો સખત વિરોધ કર્યો હતો. મહર્ષિ હારીતે આ જાતિની વિરુદ્ધની ઉક્તિઓનો ઘોર વિરોધ કરીને લખ્યું છે કે

નશુદ્રસમાઃ સ્ત્રિયઃ | ન હિ શુદ્રયોતૌ બ્રાહ્મણક્ષત્રિય વૈશ્યાઃ જાયન્તે તસ્માચ્છન્દાસા સ્ત્રિયઃ સંસ્કકાર્થો |

હારિત

 સ્ત્રીઓ શૂદ્રો સમાન નથી. શૂદ્ર યોનિમાંથી ભલા બ્રાહ્મણ, ક્ષત્રિય, વૈશ્યોની ઉત્પત્તિ કેવી રીતે થઈ શકે ? સ્ત્રીઓને વેદ દ્વારા સુસંસ્કૃત કરવી જોઈએ.

નર અને નારી એક જ રથનાં બે ચક્રો છે. એક જ મુખનાં બે નેત્રો છે. એકના વિના બીજું અપૂર્ણ છે. બંને અડધાં અંગો મળવાથી એક પૂર્ણાગ બને છે. માનવ પ્રાણીના અવિભક્ત બે ભાગોમાં આ પ્રકારની અસમાનતા, દ્વિધા, ઊંચનીચની ભાવના પેદા કરવી ન જોઈએ. ભારતીય ધર્મમાં સદાય નરનારીને એક અને અવિભક્ત અંગ માનવામાં આવ્યાં છે.

અથૈવાત્મા તથા પુત્ર:  પુત્રેણ બુહિતા સમા |   મનું ૯/૧૩૦

સંતાનો આત્મા સમાન છે. જેવો પુત્ર તેવી જ પુત્રી, બંને સમાન છે.

ઐતાવાનેવ પુરુષો યજ્જાયાત્મા પ્રજેતિ હ | 

 વિપ્રાઃ પ્રાહુસ્તથા ચૈતઘો ભર્તા સા સ્મૃતાડ્ન્ગના ||  મનું. ૯/૪પ

પુરુષ એકલો હોતો નથી. પણ પોતે, પત્ની અને સંતાન મળીને પુરુષ બને છે. વિપ્રો કહે છે જે ભર્યા છે તે જ ભાર્યા છે.

અર્થ અદ્ધૌ  વા એષ આત્મનઃ યત્ પત્ની |  

પત્ની પુરુષનું અડધું અંગ છે.

આ દૃષ્ટિએ નારીને પ્રભુની વાણી વેદજ્ઞાનથી વંચિત રાખવામાં આવે એ યોગ્ય નથી. બીજા મંત્રોની જેમ ગાયત્રીનો પણ એને પૂરો અધિકાર છે. આપણે ઈશ્વરની ઉપાસના નારીના રૂપમાં ગાયત્રી કરીએ છીએ અને પછી નારી જાતિને ધૃણિત, પતિત, અસ્પૃશ્ય, અનધિકારિણી ઠેરવીએ એ શું યોગ્ય કહેવાય ? આ વાતનો આપણે જાતે જ વિચાર કરવો જોઈએ.

વેદોનું જ્ઞાન સહુને માટે છે. નર નારી બધાને માટે છે. ઈશ્વર પોતાનાં સંતાનોને જે સંદેશ આપે છે એને સાંભળવા પર પ્રતિબંધ મૂકવો એ તો ઈશ્વરનો જ દ્રોહ કરવા જેવું છે. વેદ ભગવાન પોતે કહે છે

સમાને મન્ત્રઃ સમિતિ સમાની સમાનં મનઃ સહચિત્તમેષામ્ |

સમાકં માન્ત્રમભિમન્ત્રયે વઃ સમાનં વો હવિષા જહોમિ ||  ઋગ્વેદ: ૧૦/૧૯૧/૩

તે સમસ્ત નરનારીઓ ! તમારે માટે આ મંત્રો સમાન રૂપમાં આપવામાં આવ્યા છે તથા તમારો પરસ્પર વિચાર વિનિમય પણ સમાન રૂપમાં થાઓ. તમારી સભાઓ સર્વને માટે સરખા રૂપમાં ખુલ્લી રાખો. તમારું મન અને ચિત્ત સમાન તથા મળેલું થાઓ. હું તમને સમાન રૂપથી મંત્રોનો ઉપદેશ કરું છું અને સમાનરૂપે ગ્રહણ કરવા યોગ્ય પદાર્થ આપું છું.

आज का सदचिंतन : हंसने से चिंता दूर-प्रसन्नता की प्राप्ति

मुँह फुलाये चुपचाप बैठे रहने से मनुष्य की सक्रियता दूर होती जाती है, रक्त प्रवाह बंद होने लगता है और अंग-अंग में शिथिलता आने लगती है। सर्वत्र मुर्दनी पैदा करती है। इससे बचना चाहते हो, तो खूब हंसो। सुख में सभी हंसते हैं। दुःख में हंसना विरों, बहादुरों का काम है।
सच तो यह है कि आदमी प्रसन्नता के कारण सुखी और चिंता के कारण दुखी होता है। इसीलिए अगर सुखी रहना चाहते हो तो सदा प्रसन्न रहो और दुनियां से अलग होकर हंसा करो।
हंसो और हंसकर चिंता का दरवाजा बंद कर दो। फिर तुम्हें दुखी करने वाला ढूंढने पर भी कोई न मिलेगा। हंसने से मनुष्य की अंतःशक्ति जाग उठती है। दीर्घायु होने के लिए खूब हंसो *विचार क्रांति अभियान*

🙏 सबका जीवन मंगलमय हो 🙏

આજનું પુસ્તક : ચિંતન ચરિત્રને ઊંચે ઉઠાવો

ચિંતન ચરિત્રને ઊંચે ઉઠાવો

લેખક : પંડિત શ્રીરામ શર્મા આચાર્ય

ક્રિયાને અનુરૂપ આપણા દ્રષ્ટિ અને ચિંતન નહીં હોય તો એનાથી કોઈ લાભ નહીં મળે. આપણી દ્રષ્ટિ પરિષ્કૃત (વિવેકપૂર્ણ) હોવી જોઈએ અને આપણું ચિંતન ઉચ્ચસ્તરિય હોવું જોઈએ.આપણા મનમાં સિદ્ધાંતો અને આદર્શો માટે ઊંચી નિષ્ઠા હોવી જોઈએ. જપ, ભજન, અનુષ્ઠાન ઉચ્ચસ્તરીય દ્રષ્ટિકોણ બનાવવા માટે કર્યા છે એવો ભાવ દરેકના મનમાં જાગૃત થવો જોઈએ અને આવું અનુષ્ઠાન દરેકના મનમાં હોવું જોઈએ.

જો આપણા વિચાર અને સ્વપ્ન નકામા અને નિરર્થક સાબિત થાય તો આ અસફળતા કેવળ આપણી નહીં પરંતુ સમગ્ર માનવજાતિની, સભ્યતાની, સંસ્કૃતિની, ધર્મની, અધ્યાત્મની તથા ઋષિઓની છે. આ અસફળતા આપણી એ મહાન પરંપરાઓની છે જેણે વિશ્વનું નિર્માણ નિર્ધારણ કર્યું હતું.

જેની આંખોમાં દર્શન રહ્યું એણે ગાંધીજીને મળી તેમની ફિલોસોફી સમજીને તેમની તરફની શ્રદ્ધા-નિષ્ઠા જેવા ગુણો ગ્રહણ કરીને તે વ્યક્તિ વિનોબા ભાવે બની ગયા. એટલે જ ગાંધીજીએ જાહેર કર્યું હતું કે વ્યક્તિગત સત્યાગ્રહ આંદોલન શરૂ થાય ત્યારે એમની ધરપકડ થયા પછી રાષ્ટ્રની લગામ સંભાળવા વાળો બીજો સત્યાગ્રહી વિનોબા ભાવે હશે.

સદ્ વાક્યો:
⭐પ્રસન્ન રહેવા માટેના ફ્ક્ત બે જ ઉપાય છે – આવશ્યકતાઓ ઓછી કરો અને પરિસ્થિતિઓ સાથે તાલમેલ બેસાડો.
⭐ગૃહસ્થ એક તપોવન છે, જેમાં સંયમ, સેવા અને સહિષ્ણુતાની સાધના કરવી પડે છે.
⭐હવનના કર્મકાંડનો મૂળ લાભ વ્યક્તિના ચિંતનના તેમજ દૃષ્ટિકોણના સ્તરને ઊંચે ઉઠાવવાનો છે.

મહત્વના આકર્ષક મુદ્દા :
🕉️ દૃષ્ટિકોણને ઊંચે ઉઠાવ્યા વગર અધ્યાત્મ અને ધર્મના કાર્યક્ષેત્રમાં કોઈ મહત્વપૂર્ણ લાભ મળતો નથી.
🕉️ સભ્યતાનું સ્વરૂપ છે સાદગી, પોતાના માટે કઠોરતા અને બીજાના માટે ઉદારતા
🕉️ આત્મહીનતાનો ભાવ વ્યક્તિની સૌથી મોટી કમજોરી
🕉️ વ્યક્તિના જીવનમાં અનુશાસન ખૂબ જ જરૂરી
🕉️ દર્શનનો મતલબ “સાચી ફિલોસોફી”

લેખક વિશે
_પંડિત શ્રીરામ શર્મા આચાર્ય * (1911-1990), ભારતીય સ્વાતંત્ર્ય સેનાની, સમાજ સુધારક, મહાન ગાયત્રી સાધક અને વૈજ્ઞાનિક આધ્યાત્મિકતાના પ્રણેતા, તેમણે 3200 થી વધુ પુસ્તકો લખ્યા.

*2 મિનિટથી ઓછા સમયમાં કોઈ પુસ્તકનો પરિચય મેળવવા માંગો છો?

ઑડિયો – વિડિયો :

ઇ-બુક વાંચવા માટે આ લિંકને ક્લિક કરો.

સંપૂર્ણ ઑડિયો સાંભળવા માટેની લિંક :

_ તમને પુસ્તક કેવી લાગી, અમને તમારા વિચારો જણાવો. જ્યારે તમને ગમે, ત્યારે આ પુસ્તક તમારા મનપસંદ, મિત્રો અને ભાઈઓ સાથે શેર કરો.

-આવતીકાલે અમે ફરી એક નવી પુસ્તક લઈને તમારી સામે આવીશું. અમે તમારા મૂલ્યવાન પ્રતિસાદની રાહ જોતા રહીશુ।

  • 😊 તમારું વાંચન આનંદદાયક બને. આ શુભેચ્છાઓ સાથે 🙏

૧૭. સ્ત્રીઓ અનધિકારિણી નથી

સ્ત્રીઓ અનધિકારિણી નથી

આ પહેલાંનાં પૃષ્ઠોમાં શાસ્ત્રોના આધારે જે પ્રમાણો આપવામાં આવ્યાં છે, તે દરેક ઉપર વાંચકો વિચાર કરે. પ્રત્યેક વિચારવંતને એ સહજ ખાતરી થઈ જશે કે વેદશાસ્ત્રમાં એવો કોઈ પ્રતિબંધ નથી, જે ધાર્મિક કાર્યોને માટે, સદ્જ્ઞાન ઉપાર્જનને માટે વેદશાસ્ત્રોનું શ્રવણ-મનન કરવાને માટે સ્ત્રીઓને રોકતો હોય ? હિંદુ ધર્મ વૈજ્ઞાનિક ધર્મ છે, વિશ્વધર્મ છે, એમાં એવી કોઈ વિચારધારાને સ્થાન નથી, જે સ્ત્રીઓને ધર્મ, ઈશ્વર, વેદવિદ્યા આદિના ઉત્તમ માર્ગમાંથી રોકીને તેમને અજ્ઞાન દશામાં પડી રહેવા માટે લાચાર બનાવી રાખે. પ્રાણીમાત્ર પર અનંત દયા અને કરુણા રાખનારા ઋષિમુનિઓ એવા નિષ્ઠુર ન હતા, કે ઈશ્વરીય જ્ઞાન જેવા વેદના અધ્યયનમાંથી સ્ત્રીઓને વંચિત રાખે અને તેમને આત્મકલ્યાણના માર્ગે જતાં રોકે ? હિન્દુ ધર્મ ખૂબ જ ઉદાર છે. વિશેષતાથી સ્ત્રીઓને માટે તો એમાં બહુ જ આદર, શ્રદ્ધા તેમજ ઊંચું સ્થાન છે. આવી પરિસ્થિતિમાં ગાયત્રી ઉપાસના જેવા ઉત્તમ કાર્ય માટે તેમને કોણ અનાધિકારી કહી શકે ?

આમ તેમ પાંચ દસ એવા પણ શ્લોકો મળી આવે છે, જે સ્ત્રીઓને વેદશાસ્ત્રનો અભ્યાસ કરતી રોકે છે. પંડિત સમાજમાં એવા શ્લોકો પર વિશેષ ધ્યાન અપાયું છે. શરૂઆતમાં લાંબા સમય સુધી અમારી પણ એવી જ માન્યતા હતી કે સ્ત્રીઓને વેદાધિકાર નથી. પરંતુ જેમ જેમ શાસ્ત્રીય સંશોધનમાં ઊંડો પ્રવેશ કરવાનો અવસર મળ્યો, તેમ તેમ ખબર પડી કે એ પ્રતિબંધક શ્લોકો મધ્યકાલીન’ સામંતશાહી માન્યતાના પ્રતિનિધિ છે. તે સમયમાં આવા પ્રકારના શ્લોકો ગ્રંથોમાં ઘુસાડી દેવામાં આવ્યા હતા. સત્ય સનાતન વેદોક્ત ભારતીય ધર્મની વિચારધારા સ્ત્રીઓ પર કોઈ પ્રતિબંધ મૂકતી નથી. એમાં પુરુષોની માફક સ્ત્રીઓને પણ ઈશ્વર-ઉપાસના અને વેદશાસ્ત્રોનો આશ્રય લઈને આત્મકલ્યાણ કરવાની પૂરેપૂરી છૂટ છે.

પ્રતિષ્ઠિત ગણાતા વિદ્વાનોની એવી જ સંમતિ છે. સાધના અને યોગની પ્રાચીન પરંપરાઓ જાણનાર મહાત્માઓનું કથન પણ એવું જ છે કે, સ્ત્રીઓ પહેલેથી જ ગાયત્રીનો અધિકાર ધરાવે છે. સ્વર્ગીય મહામના માલવીયાજી સનાતન ધર્મના પ્રાણ હતા. એમના હિન્દુ વિશ્વવિદ્યાલયમાં શરૂઆતમાં સ્ત્રીઓને વેદ ભણાવવાની મનાઈ હતી પરંતુ જ્યારે એમણે પંડિત મંડળીના સહયોગથી જાતે ઊંડી શોધ કરી તો તેઓ પણ એ નિર્ણય પર આવ્યા કે સ્ત્રીઓને માટે કોઈ પ્રતિબંધ નથી. રૂઢિવાદી લોકોની રતીભર પણ પરવા ન કરતાં પોતાના વિદ્યાલયમાં તેમણે સ્ત્રીઓને વેદ ભણાવવાની જાહેર વ્યવસ્થા કરી દીધી. હજુ કેટલાક મહાનુભાવો કહેતા સંભળાય છે કે, “સ્ત્રીઓને ગાયત્રીનો અધિકાર નથી.’ એવા લોકોની આંખો ઉઘાડવા માટે આ પુસ્તકમાં થોડાક દાખલાઓ આપવામાં આવ્યા છે. સંભવ છે કે જ્ઞાનના અભાવે કોઈ વિરોધ કરતા હોય, દુરાગ્રહથી કોઈ વિવાદનો અંત આવતો નથી.

પોતાની જ વાતને સિદ્ધ કરવા માટે હઠ પકડવી એ શોભતું નથી. વિવેકી વ્યક્તિઓનો સદા એ સિદ્ધાંત હોય છે કે, “જે સત્ય હોય તે અપનાવવું.” અવિવેકી મનુષ્ય જ જે અમારું તે જ સત્ય એવું સિદ્ધ કરવા માટે નાહકના વિતંડાવાદ ઊભા કરે છે.

વિચારવાન વ્યક્તિઓએ એકાંત સ્થાનમાં બેસીને પોતાને એવો પ્રશ્ન પૂછવો જોઈએ કે (૧) સ્ત્રીઓને ગાયત્રી યા વેદમંત્રોનો અધિકાર ન હોત તો પ્રાચીનકાળમાં સ્ત્રીઓ વેદોની મંત્રદૃષ્ટા ઋષિકાઓ કેમ થઈ ? (૨) જો વેદનો અધિકાર તેમને ન હોત તો યજ્ઞ આદિ ધાર્મિક કૃત્યો તથા ષોડષ સંસ્કારોમાં તેમને કેમ સામેલ રાખવામાં આવતી હતી ? (૩) વિવાહ આદિ પ્રસંગોમાં સ્ત્રીઓના મુખથી વેદમંત્રોનું ઉચ્ચારણ કેમ કરાવવામાં આવે છે ? (૪) વેદમંત્રો વગર સ્ત્રીઓ નિત્ય સંધ્યા અને હવન શી રીતે કરી શકે છે ? (૫) જો સ્ત્રીઓને અધિકાર ન હોત તો અહલ્યા, અનસૂયા, અરૂધતી, મૈત્રેયી, મદાલસા આદિ અગણિત સ્ત્રીઓ વેદશાસ્ત્રમાં પારંગત કેવી રીતે હતી ? (૬) જ્ઞાન, ધર્મ અને ઉપાસનાના સ્વાભાવિક અધિકારોથી, સ્ત્રીઓને વંચિત રાખવી એ શું અન્યાય અને પક્ષપાત નથી ? (૭) શું સ્ત્રીઓને આધ્યાત્મિક દૃષ્ટિએ અયોગ્ય ઠરાવવાથી એમનાં સંતાનો ધાર્મિક થશે ? (૮) જો સ્ત્રી પુરુષની અર્ધાગિની છે તો તે અડધું અંગ અધિકારી અને અડધું અનાધિકારી કહેવાય એ કેમ જ બને ?

આ પ્રશ્નો પર વિચાર કરવાથી દરેક નિષ્પક્ષ વ્યક્તિનો અંતરાત્મા જ જવાબ આપશે કે, સ્ત્રીઓ પર ધાર્મિક અયોગ્યતાનો પ્રતિબંધ મૂકવો એ કેટલું અસંગત છે ? એમને પણ પુરુષોની જેમ જ ગાયત્રી આદિનો અધિકાર હોવો જોઈએ. અમે પોતે તો આ જ નિર્ણય પર પહોંચ્યા છીએ. અમને એવી અનેક સ્ત્રીઓનો પરિચય છે જેમણે શ્રદ્ધાપૂર્વક ગાયત્રી માતાની ઉપાસના કરી છે અને પુરુષોની માફક જ સંતોષપૂર્વક પરિણામ પ્રાપ્ત કર્યું છે. કેટલીક વાર તો એમને પુરુષો કરતાં પણ અધિક અને ત્વરિત સફળતા મળી છે. કન્યાઓએ ઉત્તમ વર પ્રાપ્ત કરવા માટે, સધવાઓએ પતિનું સુખ અને સુસંતતિ મેળવવા અને વિધવાઓએ સંયમ અને ધર્મ ઉપાર્જન કરવામાં આશાજનક સફળતા પ્રાપ્ત કરી છે.

આત્મા ન તો સ્ત્રી છે કે ન પુરુષ. વિશુદ્ધ બ્રહ્મજ્યોતિની ચિનગારી છે. આત્મિક પ્રકાશ પ્રાપ્ત કરવા માટે, જેમ પુરુષને કોઈ ગુરુ અથવા માર્ગદર્શકની આવશ્યકતા હોય છે, તેવી જ રીતે સ્ત્રીને પણ હોય છે. તાત્પર્ય એ છે કે સાધના ક્ષેત્રમાં સ્ત્રી પુરુષનો ભેદ નથી.

સાધક “આત્મા” છે. એણે પોતાને એક સ્ત્રી કે પુરુષ ન માનતાં આત્મા માનવો જોઈએ. સાધના ક્ષેત્રમાં બધા આત્માઓ સમાન છે. લિંગભેદને કારણે એમના પર કોઈ અયોગ્યતા લદાવી ન જોઈએ.

પુરુષ કરતાં સ્ત્રીમાં ધાર્મિક તત્ત્વોની માત્રા વધારે હોય છે. પુરુષો પર ખરાબ વાતાવરણ અને વ્યવહારની છાયા વધારે પડે છે, જેથી દોષોનું પ્રમાણ વધે છે. આર્થિક સંબંધમાં રહેવાથી ચોરી તેમજ બેઈમાનીના પ્રસંગો પણ એની સામે આવે છે. પરંતુ સ્ત્રીઓનું કાર્યક્ષેત્ર સીધું સાદું, સાત્ત્વિક અને સરળ હોય છે. ઘરમાં એને જે કાર્ય કરવાં પડે છે, સેવાની માત્રા અધિક પ્રમાણમાં રહે છે. એ પોતે આત્મનિગ્રહ કરે છે, પણ બાળકો પ્રત્યે, પતિ પ્રત્યે, સાસુ-સસરા પ્રત્યે, દિયર-જેઠ આદિ પ્રત્યે પોતાનો વ્યવહાર સૌમ્ય, સહૃદય, સેવાપૂર્ણ, ઉદાર, શિષ્ટ તેમજ સહિષ્ણુ રાખે છે. એની દિનચર્યા સત્ત્વગુણી હોય છે. તેથી પુરુષો કરતાં એનો અંતરાત્મા વધારે પવિત્ર રહે છે. ચોરી, હત્યા, ઠગાઈ, ધૂર્તતા, શોષણ, નિષ્ક્રુરતા, વ્યસન, અહંકાર, અસંયમ, અસત્ય આદિ દુર્ગુણો ખાસ કરીને પુરુષોમાં જ જોવામાં આવે છે. સ્ત્રીઓમાં આ પ્રકારનાં પાપો ઓછા પ્રમાણમાં જોવા મળે છે. હાલમાં ફેશન-પ્રિયતા, અશિષ્ટતા, કર્કશતા, શ્રમચોરી આદિ નાની નાની બૂરાઈઓ સ્ત્રીઓમાં પણ લાગી છે, પંરતુ પુરુષોની તુલનામાં સ્ત્રીઓ અનેકગણી સદ્ગણી છે. તેમના દોષો પુરુષોની સરખામણીએ ખૂબ સીમિત છે.

એવી સ્થિતિમાં પુરુષો કરતાં સ્ત્રીઓમાં ધાર્મિક પ્રવૃત્તિ વધારે પ્રમાણમાં હોય એ સ્વાભાવિક છે. એમની મનોભૂમિમાં ધર્મનાં અંકુરો જલદી ફૂટી નીકળે છે, તેથી ઘરમાં પૂજા- આરાધના વ્યવસ્થા નિયમિત કરી શકે છે. તે પોતાનાં બાળકોમાં ધાર્મિક સંસ્કારોનું સારી રીતે સિંચન કરે છે. આ બધું જોતાં મહિલાઓને ધાર્મિક સાધના માટે ઉત્સાહિત કરવાની જરૂર છે. એથી વિરુદ્ધ એમને અનાધિકારી, શૂદ્ર આદિ કહીને એમના માર્ગમાં પથ્થરો ખડકીને તેમને નિરુત્સાહિત કરવી કઈ રીતે ઉચિત છે તેની સમજ પડતી નથી.

મહિલાઓએ વેદશાસ્ત્રો અપનાવ્યાના અને ગાયત્રીની સાધના કર્યાનાં અનેક પ્રમાણો ધર્મગ્રંથોમાં ભરેલાં છે. તેમના તરફ આંખો બંધ કરીને, બે ચાર પ્રક્ષિપ્ત શ્લોકોને પકડી બેસવું અને તેને અધારે સ્ત્રીઓને વેદોનો અધિકાર નથી એમ કહેવું એ કંઈ બુદ્ધિની વાત નથી. સામાન્ય રીતે ધર્મ પ્રત્યે કોઈની પ્રવૃત્તિ ભાગ્યે જ હોય છે. તેમાં વળી કોઈને ઉત્સાહ અને સુવિધા હોય તો તેને અનાધિકારી ઘોષિત કરી તેની ઉપાસનાનો માર્ગ બંધ કરી દેવો એમાં જરા પણ વિવેકશીલતા નથી.

અમે પૂરતી તપાસ, વિચાર, મનન અને શોધ કરીને પૂર્ણ વિશ્વાસથી એ નિર્ણય પર આવ્યા છીએ કે સ્ત્રીઓને પુરુષોના જેટલો જ ગાયત્રીનો અધિકાર છે. તેમણે સંકોચનો તદ્દન ત્યાગ કરીને પ્રસન્નતાપૂર્વક ગાયત્રીની ઉપાસના કરવી જોઈએ. એમ કરવાથી તેમનાં ભવબંધનો કપાશે. જન્મમરણથી ફાંસીમાંથી તેઓ છૂટશે અને તેઓ જીવન મુક્ત અને સ્વર્ગીય શાંતિની અધિકારિણી બનશે. સાથે જ પોતાના પુણ્ય પ્રતાપથી પોતાના પરિજનોના સ્વાસ્થ્ય, સૌભાગ્ય, વૈભવ તેમજ સુખસંતોષમાં દિનપ્રતિદિન વૃદ્ધિ કરવામાં મહત્ત્વપૂર્ણ સહયોગ આપી શકશે. ગાયત્રીને અપનાવનારી સ્ત્રીઓ સાચા અર્થમાં દેવીઓ બને છે. એમનામાં અનેક દિવ્ય ગુણોનો પ્રકાશ થાય છે. તેમજ એ બધે આદરને પાત્ર થાય છે. જે એમનો ઈશ્વરદત્ત જન્મજાત અધિકાર છે.

<span>%d</span> bloggers like this: